Bilge Kağan Yazıtı



735 Yılında dikilen bu Bilge Kağan Bengü Taşı'nın yüksekliği 3.80 metre olup, yazıları ise toplam 82 dizedir. Eski Türkçe damgalar sağdan okunur, böyle ---- şeklinde çizgiler Bengütaşlar'daki yıpranmış yerlerdir. Türkiye Türkçesi bölümüne, kolay anlaşılması için böyle (açıklamalar) ve [eklemeler] yapılmıştır.

Dize # Türkçe Damga Aslı Latin çeviri, Ŋ=ng Türkiye Türkçesi
D41-1tHrI: tg: tHrI: YRTmş: türX: bilgA: KGN: SBM: KHM: türX: bilgA: ----JA: L----TI: sIr: TUKZ: UGZ: yi: dZ: krkülg: bglrI: BUDNI: ----: törX: tHrI----:TeŊRİ: TeG: TeŊRİ: YaRaTMıŞ: TÜRK: BİLGE: KaGaN: SaBıM: KaŊıM: TÜRK: BİLGE: ----NDA: aL----TI: SİR: TOKuZ: OGuZ: iYİ: eDiZ: KeReKÜLüG: BeGLeRİ: BODuNI: ----: TÜRK: TeŊRİ----:Tanrı dek Tanrı yaratmış Türk Bilge Kağan[ı]; Sözüm: kangım (babam) Türk Bilge ----nda al----tı sir (soyu), Dokuz Oğuz, yi[ğ] (iyi) Ediz Kerekülü (Çadırlı) beğleri, boyları, ---- Türk Tanrı[sı]----
D41-2ÜZE: KGN: OLRTM: OLRTqma: öltÇiÇE: SKNGma: türX: bglr: BODN: grp: sbnP: TUHTmş: kÜZI: yügrkürtI: büdkE: ÜZM: ULRP: BUCE: GR: türg: türt: BuLHDKI: ----: itdm: ÜZe: kök: tHrI: SRA: YGZ: yR: KILJqDa: kin: RA: kIsI: OGLI: KILNms:ÜZE: KaGaN: OLuRTuM: OLuRTUKuMA: ÖLTeÇİÇE: SaKıNıGMA: TÜRK: BeGLeR: BODuN: öGiRiP: SeBiNiP: TOŊTaMıŞ: GÖZİ: YÜGeRi KÖRTİ: BÖDKE: ÖZüM: OLıRıP: BUNÇA: aGıR: TÖRüG: TÖRT: BOLuŊDaKI: ----: İTDiM: ÜZE: KÖK: TeŊRİ: aSRA: YaGıZ: YeR: KILıNDUKDA: iKİN: aRA: KİŞİ: OGLI: KILıNMıŞ:üzerine kağan oturdum. Oturduğumda öleceğini sakınan (düşünen) Türk beğleri, boyları, öğirip (şenlenip) sevinip tongtamış (yerebakan) gözü yukarı gördü. (baktı) bödge (bu zamanda) özüm (kendim) oturup bunca ağır töreyi dört bolungdaki (yandaki) ----: [düzen] etdim. Üstte Kök (gök) Tanrı, asra (altta) yağız yer kılındığında ikisi arasında kişi oğlu kılınmış.
D41-3kIsI: OGLIJA: ÜZE: ÇÜM: PAM: BUMN: KGN: IstmI: KGN: OLRMŞ: OLRPN: türX: BODNH: ilin: türüsin: TUTA: birms: iti: birms: tört: BOLH: KOP: YGI: rms: sü: sülpn: türt: BuLHDKI: BUDNG: KOP: Lms: kop: BZ: KiLms: BŞLGG: yXJrms: tIZçgg: sükürms: ilglü: KDRKN: yIŞKA: tgi: kirÜ:KİŞİ: OGLINDA: ÜZE: eÇÜM: aPAM: BUMıN: KaGaN: İSTeMİ: KaGaN: OLuRMıŞ: OLuRıPaN: TÜRK: BODuNıŊ: İLİN: TÖRÜSÜN: TUTA: BİRMiŞ: İTİ: BİRMiŞ: TÖRT: BULıŊ: KOP: YaGI: eRMiŞ: SÜ: SÜLePeN: TÖRT: BOLuŊDaKI: BODuNıG: KOP: aLMıŞ: KOP: BaZ: KILMıŞ: BaŞLıGıG: YÜKüNDüRMiŞ: TİZLiGiG: SÖKüRMiŞ: İLGeRÜ: KaDıRKaN: YIŞKA: TeGİ: KİRÜ:Kişi oğlunun da üzerine eçüm (amcam) apam (babam) Bumın Kağan, İstemi Kağan oturmuş. Oturup da Türk boylarının ilini, töresini tutu vermiş, [düzen] edi vermiş. Dört bolung (yan) hep yağı (düşman) imiş. Sü (er/ordu) süleyip (er/ordu sürüp) dört bolungdaki (yandaki) boyları hep almış, hep baz (bağlı) kılmış. Başlıyı yükündürmüş (baş eğdirmiş) dizliyi çök[t]ürmüş) ileri (doğuda) Kadırkan Yış'a (yaş, yeşil bölge ) değin, geride (batıda)
D41-4tmrKPGKA: tgi: qUJRms: kin: RA: idi: OKSZ: Xök: türX: CA: OLRUR: rms: bilge: KGN: rms: LP: KGN: rms: BUYRqI: yma: bilge: rms: rC: LP: rms: rC: bglri: yme: BUDNI: yme: tüZ: rms: NI: üçün: ilg: CA: TUTms: rC: ilg: TUTP: türüg: itms: öZi: CA: krgk: BOLms:TeMiRKaPıGKA: TeGİ: KONDuRMıŞ: iKİN: aRA: İDİ: OKSuZ: KÖK: TÜRK: aNÇA: OLuRUR: eRMiŞ: BİLGE: KaGaN: eRMiŞ: aLP: KaGaN: eRMiŞ: BUYRUKI: YiME: BİLGE: eRMiŞ: eRiNÇ: aLP: eRMiŞ: eRiNÇ: BeGLeRİ: YiME: BODuNI: YiME: TÜZ: eRMiŞ: aNI: ÜÇÜN: İLiG: aNÇA: TUTMıŞ: eRiNÇ: İLiG: TUTıP: TÖRÜG: İTMiŞ: ÖZİ: aNÇA: KeRGeK: BOLMıŞ:Demirkapı'ya değin kondurmuş. İkisi arasında idi (kutlu) oksuz (bağımsız) Gök (kutlu) Türk anca (öylece) oturur imiş. Bilge kağan imiş. Alp kağan imiş. Buyruğu yime (yine/bile) bilge imiş erinç (gerçek) alp imiş erinç (gerçek) Beğleri yime boyları yime düz imiş. Onu[n] için ili (yurdu) anca tutmuş erinç (gerçek) İli tutup töre [düzen] etmiş. Özü (kendi) anca (öylece) Kergek (kuş) olmuş. (ölmüş)
D41-5YUGÇI: sIGTÇI: üHri: Xün: TUGSKDI: bükçi: çülgl: TBGÇ: tüpüt: PR: PURM: QIRKZ: üçqURIKN: UTZTTR: QITF: TTBI: BUCA: BODN: klpn: SIGTams: YUGLams: JG: külg: KGN: rms: JA: kisre: inisi: KGN: BOLms: rC: OGLITI: KGN: BoLms: rC: JA: kisre: inisi: çisin: tg:YOGÇI: SIGıTÇI: ÖŊRE: KÜN: TOGSıKDA: BÖKLİ: ÇÖLüGiL: TaBGaÇ: TÜPÜT: aPaR: PURuM: KIRKıZ: ÜÇKURIKaN: OTuZTaTaR: KITaYN: TaTaBI: BUNÇA: BUDoN: KeLİPeN: SIGTAMıŞ: YOGLAMıŞ: aNTaG: KÜLüG: KAGaN: eRMiŞ: aNDA: KİSRE: İNİSİ: KaGaN: BOLMıŞ: eRiNÇ: OGLITI: KaGaN: BOLMıŞ: eRiNÇ: aNDA: KİSRE: İNİSİ: eÇİSİN: TeG:yoğçı (yasçı) sığıtçı (ağıtçı) önde (doğuda) gün doğusunda Böklü Çöl'lü İl, Tabgaç (Çin), Tibet, Apar, Rum, (Roma) Kırgız, Üç Kurıkan, Otuz Tatar, Kıtay (Moğol), Tatabı, bunca boyları gelip sıgtamış (ağlamış) yoğlamış (yaslanmış). antag (o dek/öyle) kü'lü (ünlü) kağan imiş. ondan kisre (sonra) inisi (küçüğü) kağan olmuş erinç (gerçek), Oğulları kağan olmuş erinç (gerçek), ondan kisre (sonra) inisi (küçüğü) eçisi (ağabeyi) dek
D41-6KILNmDq: rC: OGLI: KHin: tg: KILNmDq: rC: bilgsiZ: KGN: OLRms: rC: YBLK: KGN: OLRms: rC: BUYKqI: yme: bilgsZ: rC: YBLK: rms: rC: bglri: BODNI: tüZsZ: üçün: TBGÇ: BODN: tblgin: kürlg: üçün: RmKçisin: üçün: inli: çili: kiHsürtXin: üçün: bgli: BODNLIG:KILıNMaDUK: eRiNÇ: OGLI: KaNGIN: TeG: KILıNMaDUK: eRiNÇ: BİLiGSİZ: KaGaN: OLuRMıŞ: eRiNÇ: YaBLaK: KaGaN: OLuRMıŞ: eRiNÇ: BUYRUKI: YiME: BİLiGSiZ: eRiNÇ: YaBLaK: eRMiŞ: eRiNÇ: BeGLeRİ: BODuNI: TÜZSüZ: ÜÇÜN: TaBGaÇ: BODuN: TeBLiGİN: KÜRLüG: ÜÇÜN: aRMaKÇISIN: ÜÇÜN: İNiLİ: eÇİLİ: KİŊŞÜRTÜKİN: ÜÇÜN: BeGLİ: BODuNLIG:kılınmadığı erinç (gerçek), oğlu kangı (babası) dek kılınmadığı erinç (gerçek), bilgisiz kağan oturmuş erinç (gerçek), yavlak (çok kötü) kağan oturmuş erinç (gerçek). Buyruğu yime bilgisiz [imiş] erinç (gerçek), yavlak imiş erinç (gerçek). Beğleri, boyları düzsüz (bozuk) [olduğu] için, Tabgaç (Çin) boyları tebli (kötülüğü) gür (çok) [olduğu] için, armakçı (hileci) [olduğu] için, iniyi eçiyi kinleştirdiği için, beğle, boyları
D41-7YOHŞURTqin: ÜÇÜn: türX: BODN: illdX: ilin: IÇGNU: IDms: KGNLDq: KGNIN: yitrü: IDMs: TBGÇ: BODNKA: bglk: URI: UGLin: KUL: BUVI: silk: QIZ: uGLn: köH: BUVI: türX: bglr: türX: aTIn: ITI: TBGÇGI: bglr: TBGÇ: aTIn: TUTPN: TBGÇ: KGNKA: kürMs: lg: yIL:YOŊŞURTUKIN: ÜÇÜN: TÜRK: BODuN: İLLeDÜK: İLİN: IÇGıNU: IDMıŞ: KaGaNLaDUK: KaGaNIN: YİTüRÜ: IDMıŞ: TaBGaÇ: BODuNKA: BeGLiK: URI: OGLIN: KUL: BOLDI: iŞİLiK: KIZ: OGLıN: KÜŊ: BOLDI: TÜRK: BeGLeR: TÜRK: ATIN: ITI: TaBGaÇGI: BeGLeR: TaBGaÇ: ATIN: TUTuPaN: TaBGaÇ: KaGaNKA: KÖRMiŞ: eLiG: YIL:yongşurduğu (zıtlaştırdığı) için, Türk Boyları, illediği ilini ıçgın (kayıp) etmiş, kağanladığı kağanını yitiri etmiş (yitirivermiş). Tabgaç (Çin) boyları'na beğlik erkek oğlanı (evladı) kul oldu, işilik (hanımlık) kız oğlanı (evladı) küng (cariye) oldu. Türk beğleri Türk adını attı. Tabgaç (Çin) beğleri [gibi] Tabgaç (Çin) adını tutup, Tabgaç (Çin) kağanına görmüş (bağlanmış) elli yıl.
D41-8isg: küçg: birms: ilgrü: Xün: TOGSKDA: bükli: KGNKA: tgi: sülyü: birms: qURGRU: tmrKPGKA: tgi: sülyü: birms: TBGÇ: KGNKA: ilin: türüsin: LI: birms: türX: KRA: KMG: BODN: Ca: tims: illg: BODN: rtm: ilm: MTI: KNI: kmke: ilg: KZGNURmn: tir: rms:İŞiG: KÜÇiG: BİRMiŞ: İLGeRÜ: KÜN: TOGSuKDA: BÖKLİ: KaGaNKA: TeGİ: SÜLeYÜ: BİRMiŞ: KURıGaRU: TeMiRKaPıGKA: TeGİ: SÜLeYÜ: BİRMiŞ: TaBGaÇ: KaGaNKA: İLİN: TÖRÜSİN: aLI: BİRMiŞ: TÜRK: KaRA: KaMaG: BODuN: aNÇA: TİMiŞ: İLLiG: BODuN: eRTiM: İLiM: ıMTI: KaNI: KiMKE: İLiG: KaZGaNURMeN: TİR: eRMiŞ:İşi gücü [Çin'e] vermiş. ileri (doğuda) gün doğusunda Bökli kağana değin süleyi vermiş. geride (batıda) Demirkapı'ya değin süleyi vermiş. Tabgaç (Çinli) kağana ilini, töresini alı vermiş. Türk kara kamu (tüm) boyları anca demiş[ki]: İlli boylar idim, ilim [ş]imdi hani? kime ili kazanırım ben der imiş.
D41-9KGNLG: BODN: rtm: KGNM: KNI: ne: KGNKA: isg: küçg: birürmn: tir: rms: CA: tip: TBGÇ: KGNKA: YGI: BOLMs: YGI: BULP: itnü: YRTUNU: UMDq: YN: içkms: BuCa: isg: küçg: birtXgrü: SKNMTI: türX: BODN: ülüryin: ORGSRTYin: tir: rms: YUKDU: BRIR: rms: üZe:KaGaNLıG: BODuN: eRTiM: KaGaNıM: KaNI: NE: KaGaNKA: İŞiG: KÜÇüG: BERÜRMeN: TİR: eRMiŞ: aNÇA: TİP: TaBGaÇ: KaGaNKA: YaGI: BOLMıŞ: YaGI: BOLuP: İTiNÜ: YaRaTUNU: UMaDUK: YaNA: İÇiKMiŞ: BUNÇA: İŞiG: KÜÇüG: BİRTÜKGeRÜ: SaKıNMaTI: TÜRK: BODuN: ÖLÜReYİN: URuGSıRaTaYIN: TİR: eRMiŞ: YUKaDU: BaRIR: eRMiŞ: ÜZE:Kağanlı boylar idim, kağanım hani? ne kağana işi güçü veririm ben, der imiş. Anca (böyle) deyip Tabgaç (Çin) kağanına yağı (düşman) olmuş. Yağı olup, itine (düzenli), yaratına (örgütlene) madığı[ndan] yana içikmiş (tutsakmış) [Çin] bunca işi güçü verdiğini sakınmadan (düşünmeden) Türk boylarını öldüreyim, urugsıratayım (erkeksizleştireyim) der imiş. [Türk] yokolmaya varır imiş. Üstte
D41-10türX: tHrIsI: tÜRX: IDq: yiri: SUBI: CA: tms: türX: BODN: Yoq: BULMZUN: tiyn: BUDN: BULÇUN: tiyn: KHM: iltrs: KGNG: ügm: ilbilge: KTUNG: tHri: töpsiJe: TUTP: yügrü: kütürms: rC: KHM: KGN: yitiygrmi: rn: Tşkms: TŞRA: YURYUR: tiyn: kü: sdp: BLQDKI: TGQms: TGDKI:TÜRK: TeŊRİSİ: TÜRK: IDUK: YİRİ: SUBI: aNÇA: iTMiŞ: TÜRK: BODuN: YOK: BOLMaZUN: TİYiN: BODuN: BOLÇUN: TİYiN: KaŊıM: İLTeRiŞ: KaGaNıG: ÖGüM: İLBİLGE: KaTUNıG: TeŊRİ: TÖPüSİNDE: TUTuP: YÜGeRÜ: KÖTÜRMiŞ: eRiNÇ: KaŊıM: KaGaN: YİTİYiGiRMİ: eRiN: TaŞıKMıŞ: TaŞRA: YORuYOR: TİYiN: KÜ: eŞiDiP: BaLIKDaKI: TaGIKMıŞ: TaGDakI:Türk Tanrısı, Türk ıduk (kutlu) yeri, suyu, anca [düzen] etmiş. Türk boyları yok olmasın diye, boylar olsun diye, kangım (babam) İlteriş Kağanı, öğüm (anam) İlbilge Kadını Tanrı tepesinde tutup yukarı götürmüş (yüceltmiş) erinç (gerçek). kangım (babam) Kağan yediyirmi (onyedi) erini taşıkmış (yola çıkarmış). Dışarı yürüyor diye kü (haber) işitip balıkdaki (kentteki) takınmış, dağdaki
D41-11inms: tirlp: ytms: r: BoLms: tHri: Xüç: birtX: üçn: KHM: KGN: süsi: böri: tg: rms: YGIsI: qoF: tg: rms: ilgrü: qURGRU: sülp: tirmŞ: KOBRTMŞ: KMGI: ytiyZ: r: BoLms: ytiyZ: r: BOLP: lsrms: kGNSRms: BODNG: küHdms: qOLDMs: BODNG: türX: türüsün: IçGNms:İNMiŞ: TİRiLiP: YeTMiŞ: eR: BOLMıŞ: TeŊRİ: KÜÇ: BİRTÜK: ÜÇiN: KaŊıM: KaGaN: SÜSİ: BÖRİ: TeG: eRMiŞ: YaGISI: KOYN: TeG: eRMiŞ: İLGeRÜ: KURıGaRU: SÜLeP: TİRMiŞ: KUBRaTMıŞ: KaMaGI: YeTİYüZ: eR: BOLMıŞ: YeTİYüZ: eR: BOLıP: iLSiReMiŞ: KaGaNSıRaMıŞ: BODuNıG: KÜŊeDMiŞ: KULaDMıŞ: BODuNıG: TÜRK: TÖRÜSÜN: IÇGıNMıŞ:inmiş. Dirilip yetmiş er olmuş. Tanrı güç verdiği için, kangım (babam) kağanın süsi (ordusu) börü (kurt) dek (gibi) imiş, yağısı (düşmanı) koyun dek imiş. İleri (doğuyu) geri (batıyı) süleyip (er sürüp) derlemiş kubratmış (toparlamış) kamağı (tümü) yediyüz er olmuş. Yediyüz er olup İlsiremiş (ilsiz) kağansıramış (kağansız) boyları, küng edilmiş (cariye) kul edilmiş boyları, Türk Töresi'ni ıçgınmış (bırakmış)
D41-12BODNG: çüm: pem: türüsiCe: YRTms: BUŞGURms: tülis: TRDUŞ: BODNG: JA: tms: YBGUG: ŞDG: JA: brms: brye: TBGÇ: BODN: YGI: rms: yIRYA: BZ: KGN: TqUZUGZ: BUDUN: YGI: rms: QIRKZ: qURIKN: UTZTTR: QITF: TTBI: quP: YGI: rms: KHM: KGN: BUCA----: QIRK: RTqI:BODuNıG: eÇÜM: aPAM: TÖRÜSİNÇE: YaRaTMıŞ: BOŞGURMıŞ: TÖLİS: TaRDUŞ: BODuNıG: aNDA: iTMiŞ: YaBGUG: ŞaDıG: aNDA: BiRMiŞ: BiRiyE: TaBGaÇ: BODuN: YaGI: eRMiŞ: YIRıYA: BaZ: KaGaN: TOKUZOGuZ: BODUN: YaGI: eRMiŞ: KIRKıZ: KURIKaN: OTuZTaTaR: KITaYN: TaTaBI: KOP: YaGI: eRMiŞ: KaŊıM: KaGaN: BUNÇA----: KIRK: aRTUKI:boyları, eçüm (amcam), apam (babam), töresince yaratmış, boşgurmuş (öğretmiş). Tölis Tarduş boylarını [o] anda [düzen] etmiş. Yabguyu (valiyi), şadı (komutanı), [o] anda [görev] vermiş. Beride (güneyde) Tabgaç (Çin) boyları yağı imiş, yırıda (kuzeyde) Baz Kağan, Dokuz Oğuz boyları yağı imiş. Kırgız, Kurıkan, Otuz Tatar, Kıtay (Moğol), Tatabı, hep yağı imiş. kangım (babam) kağan bunca---- kırk artı
D41-13yti: YOLI: sülms: ygrmi: süHs: süHsms: tHri: YRLKDq: üçüm: illgg: lsrtms: KGNLGG: KGNSRTms: YGIG: BZ: kIlms: tiZlgg: sükürms: BŞLGG: yükJürms: KHM: KGN: CA: ilg: türüg: KZGNP: UÇA: BRms: KHM: KGNKA: BŞLYU: BZ: KGNG: BLBL: tikms: KHM:YeTİ: YOLI: SÜLeMiŞ: YiGiRMİ: SÜŊüŞ: SÜŊüŞMiŞ: TeŊRİ: YaRLıKaDUK: ÜÇÜN: İLLiGiG: iLSiReTMiŞ: KaGaNLıGıG: KaGaNSıRaTMıŞ: YaGIG: BaZ: KILMıŞ: TİZLiGiG: SÖKÜRMiŞ: BaŞLıGıG: YÜKüNDÜRMiŞ: KaŊıM: KaGaN: aNÇA: İLiG: TÖRÜG: KaZGaNıP: UÇA: BaRMıŞ: KaŊıM: KaGaNKA: BaŞLaYU: BaZ: KaGaNıG: BaLBaL: TİKMiŞ: KaŊıM:yedi yolu (defa) sülemiş, yirmi süngüş (süngü ile) süngüşmüş (savaşmış). Tanrı yarlıkadığı (buyurduğu) için illiyi ilsiretmiş (ilsiz bırakmış), kağanlıyı kağansıratmış (kağansız bırakmış), yağıyı (düşmanı) baz (emrinde) kılmış. Dizliyi çöktürmüş, başlıyı yükündürmüş (baş eğdirmiş). Kangım (babam) kağan ancak ili töreyi kazanıp uça varmış (ölüvermiş). kangım (babam) kağanın başına Baz kağanı balbal (mezartaşı) dikmiş. Kangım (babam)
D41-14KGN: UÇDqDA: ÖZM: skiZ: YŞDA: KLTM: OL: türüde: üZe: çim: KGN: OLRTI: OLRPN: türX: BODNG: yiçe: itdi: igti: ÇIGFG: BY: QVI: ZIG: XÜŞ: QVI: ÇiM: KGN: OLRTqDA: öZm: tign: kr----: iy----: tHri: YRLKDq: üçüm:KaGaN: UÇDUKDA: ÖZüM: SeKİZ: YaŞDA: KaLTıM: OL: TÖRÜDE: ÜZE: eÇİM: KaGaN: OLuRTI: OLuRıPaN: TÜRK: BODuNıG: YİÇE: İTDİ: İGiTİ: ÇIGaNYıG: BaY: KILDI: aZIG: ÖKÜŞ: KILDI: eÇİM: KaGaN: OLuRTUKDA: ÖZüM: TİGiN: eRK----: İY----: TeŊRİ: YaRLıKaDUK: ÜÇÜN:kağan Uçtuğunda (öldüğünde) özüm (ben) sekiz yaşında kaldım (idim). O töre üzerine eçüm (amcam) kağan oturdu (oldu). Oturupda Türk boylarını yine [düzen] etdi, yedirdi (doyurdu) çığanyı (yoksulu) bay (zengin) kıldı. Azı öküş (çok) kıldı. eçüm (amcam) kağan oturduğunda özüm tigin erk---- iy---- Tanrı yarlıkadığı (buyurduğu) için
D41-15türtygrmi: YŞIMKA: TRDUŞ: BODN: üZe: ŞD: OLRTM: çim: KGN: birle: ilgrü: YŞL: ügZ: ŞJUH: YZIKA: tgi: süldmZ: qURGRU: tmr: KPGKA: tgi: süldmZ: kügmn: şa: QIRKZ: yiriHe: tgi: süldmZ: KMGI: bişUTZ: süldmZ: üçygrmi: süHşdmZ: illgg: ilsrtdmZ: KGNLGG: KGNSRTDmZ: tiZlgg:TÖRTYiGiRMİ: YaŞIMKA: TaRDUŞ: BODuN: ÜZE: ŞaD: OLuRTıM: eÇİM: KaGaN: BİRLE: İLGeRÜ: YaŞıL: ÖGüZ: ŞaNTUŊ: YaZIKA: TeGİ: SÜLeDiMiZ: KURıGaRU: TeMiR: KaPıGKA: TeGİ: SÜLeDiMiZ: KöGMeN: aŞA: KIRKıZ: YİRİŊE: TeGİ: SÜLeDiMiZ: KaMaGI: BİŞOTuZ: SÜLeDiMiZ: ÜÇYiGiRMİ: SÜŊüŞDüMiZ: İLLiGiG: İLSiReTDiMiZ: KaGaNLıGıG: KaGaNSıRaTDıMıZ: TİZLiGiG:Dört yirmi (Ondört) yaşımda Tarduş boyları üzerine şad oturdum. Eçüm (amcam) kağan ile ileri (doğuda) Yeşil Ögüz (ırmak) Şantung ovasına değin süledik. geride (batıda) Demir Kapı'ya değin süledik. Kögmeni aşıp Kırgız yerine değin süledik. Kamağı (tümü) Beş otuz (yirmibeş) [defa] süledik. Üç yirmi (onüç) [defa] süngüşdük. İlliyi ilsirettik (ilsiz bıraktık), Kağanlıyı kağansırattık (kağansız bıraktık). Dizliyi
D41-16sükrtmZ: BŞLGG: yXüJrtmZ: türgs: KGN: türXm: BODNIM: rti: bilmdükn: üçün: biZHe: YHLDqIn: YZIJqIn: üçün: KGNI: ölti: BUYRqI: bglri: yme: ölti: ON: q: BODN: mgk: körti: çümZ: PAMZ: TUTms: yir: SUB: idsZ: KLMZUN: tiyn: Z: BODNG: itp: YRTP: ----: BRS: bg:SÖKüRTüMiZ: BaŞLıGıG: YÜKÜNDüRTüMiZ: TÜRGiŞ: KAGaN: TÜRÜKüM: BUDuNIM: eRTİ: BİLMeDÜKiN: ÜÇÜN: BİZiŊE: YaŊıLDUKIN: YaZINDUKIN: ÜÇÜN: KaGaNI: ÖLTİ: BUYRUKI: BeGLeRİ: YiME: ÖLTİ: ON: OK: BODuN: eMGeK: KÖRTİ: eÇÜMiZ: aPAMıZ: TUTMıŞ: YİR: SUB: İDiSiZ: KaLMaZUN: TİYiN: aZ: BODuNıG: İTiP: YaRaTıP: ----: BarS: BeG:çöktürdük, başlıyı yükündürdük (baş eğdirdik). Türgiş kağanı Türk'üm boylarım idi. Bilemediği için, bize yanıldığı, yazındığı (düşmanlaştığı) için kağanı öldü. Buyruğu (komutanı), beğleri yine öldü. On Ok boyları emek (zorluk) gördü. eçümüzün (amcamızın) apamızın (babamızın) tutmuş [olduğu] yer su ıssız kalmasın diye Az boylarını eğitip, yaratıp ---- Bars Beğ
D41-17rti: KGN: TG: BOJA: biZ: birtmZ: siHlm: qoCYUG: birtmZ: öZi: YZJI: KGNI: ölti: BODNI: küH: quL: BOVI: kügmn: yir: SUB: idsZ: KLMZUN: tiyn: Z: KIRKZ: BODNG: itp: itp: YRTP: kltmZ: süHşdmZ: ----: ilin: YNA: birtmZ: lgrü: KDRKN: yşG: ŞA: BODNG: CA: qUJURTMZ: CA: itdmZ: qURGRU:eRTİ: KaGaN: aTıG: BUNDA: BİZ: BİRTiMiZ: SİŊiLiM: KONÇuYUG: BİRTiMiZ: ÖZİ: YaZıNDI: KaGaNI: ÖLTİ: BODuNI: KÜŊ: KUL: BOLDI: KÖGMeN: YİR: SUB: İDiSiZ: KaLMaZUN: TİYiN: aZ: KIRKıZ: BODuNıG: İTiP: İTiP: YaRaTıP: KeLTiMiZ: SÜŊüŞDüMüZ: ----: İLİN: YaNA: BİRTiMiZ: iLGeRÜ: KaDıRKaN: YıŞıG: aŞA: BODuNıG: aNÇA: KONDURTuMıZ: aNÇA: İTDiMiZ: KURıGaRU:idi. Kağan adını bundan biz verdik. Singilim (kız kardeşim) Konçuyu (soylu kızını) verdik. Özü (kendisi) yazındı (düşmanlaştı), kağanı öldü. Boyları küng (cariye), kul oldu. Kögmen yeri, suyu ıssız kalmasın diye az Kırgız boylarını eğitip, eğitip, yaratıp geldik. Süngüşdük. ---- ilini yine verdik. ileri (doğuda) Kadırkan Yış'ı aşıp boyları anca kondurduk, anca eğittik. geride (batıda)
D41-18kHü: TRBNKA: tgi: türX: BODNG: CA: qOJRTMZ: CA: tdmZ: oL: ödke: quL: qULLG: küH: küHlG: BuLms: rti: inisi: çisin: bilmZ: rti: OGLI: KHin: bilmZ: rti: CA: KZGNms: CA: itms: lmZ: türümZ: rti: türX: OGZ: bglri: BODN: sd: üZe: tHri: BSMSR: SRA: yir: tlnmsr:KeŊÜ: TaRBaNKA: TeGİ: TÜRK: BODuNıG: aNÇA: KONDuRTuMıZ: aNÇA: iTDiMiZ: OL: ÖDKE: KUL: KULLuG: KÜŊ: KÜŊLiG: BOLMıŞ: eRTİ: İNİSİ: eÇİSİN: BİLMeZ: eRTİ: OGLI: KaŊIN: BİLMeZ: eRTİ: aNÇA: KaZGaNMıŞ: aNÇA: İTMiŞ: İLiMiZ: TÖRÜMiZ: eRTİ: TÜRK: OGuZ: BeGLeRİ: BODuN: eŞiD: ÜZE: TeŊRİ: BaSMaSaR: aSRA: YİR: TeLiNMeSeR:Kengü Tarman'a değin Türk boylarını anca kondurduk, anca [düzen] etdik. O ödde (zamanda) kul kullu, küng künglü olmuş idi. İnisi (küçüğü) eçisini (büyüğünü) bilmez idi. Oğlu kangını (babasını) bilmez idi. anca kazanılmış, anca edilmiş ilimiz, töremiz [var] idi. Türk Oğuz beğleri, boyları, işit: Üstte Tanrı basmasa, altta yer delinmese,
D41-19türX: BODN: lHn: türüHn: km: RTTI: UDAÇI: rti: türX: BODN: rtn: ükün: kürgüHn: üçün: igdms: bilge: KGNHA: rms: BRms: dgü: lHe: kJü: YHVG: YBLK: kigürtg: YRKLG: KJN: klp: YFA: ltdi: sÜHglg: KJN: klpn: süre: ltdi: IDq: ütXn: YIŞ: BODN: BRDG: ilgrü: BRIGMA: BRDG: qUKIGRU:TÜRK: BODuN: iLiŊiN: TÖRÜŊiN: KiM: aRTaTI: UDAÇI: eRTİ: TÜRK: BODuN: eRTiN: ÖKÜN: KÜReGÜŊiN: ÜÇÜN: İGiDMiŞ: BİLGE: KaGaNıŊA: eRMiŞ: BaRMıŞ: eDGÜ: iLiŊE: KeNTÜ: YaŊıLDıG: YaBLaK: KİGÜRTüG: YaRaKLıG: KaNDıN: KeLiP: YaNYA: iLTDİ: SÜŊüGLüG: KaNDıN: KeLiPeN: SÜRE: iLTDİ: IDUK: ÖTÜKeN: YIŞ: BODuN: BaRDıG: İLGeRÜ: BaRIGMA: BaRDıG: KURIGaRU:Türk boyları, ilini, töreni kim artatıp (bozup) udacak (yokedecek) idi? Türk boyları, idin ökün (öze dön) gürlüğün (dikbaşlığın) için. yedirmiş (seni doyuran) Bilge kağanına, ermiş, varmış (hür) iyi iline (yurduna) kendin yanıldın. yavlak[lık] ettin. yaraklı (kılıçlı) nereden gelip yanya (sürgün) itdi?. Süngülü nereden gelip sürgün itti? Kutlu Ötüken Yış'ın boyları, vardı (gitti). ileri (doğuda) varan vardı. Geri (batıya)
D41-20BRIGMA: BRDG: BRDq: yirde: dgüg: OL: rC: KNG: ügZçe: yügrti: süHXüH: TGÇA: YTDI: bglk: URI: OGLHn: quL: QIVG: slk: KIZ: OGLHn: küH: QIVG: OL: bilmdXügn: üçün: YBLKIHN: üçün: çim: KGN: UÇA: BRDI: BŞLYU: QIRKZ: KGNG: BLBL: tikdm: türX: BODN: TI: küsi: Yq: BOLMZUn: tiyn: KHM: KGNG:BaRIGMA: BaRDıG: BaRDUK: YİRDE: eDGÜG: OL: eRiNÇ: KaNıN: ÖGüZÇE: YÜGüRTİ: SÜŊÜKÜŊ: TaGÇA: YaTDI: BeGLiK: URI: OGLuŊuN: KUL: KILDIG: iŞiLiK: KIZ: OGLuŊuN: KÜŊ: KILDIG: OL: BİLMeDÜKÜGiN: ÜÇÜN: YaBLaKIŊıN: ÜÇÜN: eÇİM: KaGaN: UÇA: BaRDI: BaŞLayU: KIRKıZ: KaGaNıG: BaLBaL: TİKDiM: TÜRK: BODuN: aTI: KÜSİ: YOK: BOLMaZUN: TİYiN: KaŊıM: KaGaNıG:varan vardı. Vardığın yerde iyi o erinç (bu gerçek) Kanın Özügçe (ırmakça) yüğürdü (aktı) süngün (kemiğin) dağca yatdı (yığıldı). Beğlik urı (erkek) oğlunu (evladını) kul kıldı[lar]. işilik (hanımlık) kız oğlunu (evladını) küng (cariye) kıldı[lar]. O bilmediğin için, yavlaklığın için eçüm (amcam) kağan uça vardı (ölüverdi). Başına Kırkız kağanını balbal diktim. Türk boylarının adı sanı yok olmasın diye kangım (babam) kağanı,
D41-21ögm: KTUNG: kütrgme: tHri: il: birgme: tHri: türX: BODN: TI: küsi: Yq: BOLMZUn: tiyn: üZMn: OL: tHri: KGN: OLRTDI: rC: nH: yiLsG: BODJA: OLRMDM: içre: ŞSZ: TŞRA: TONSZ: YBZ: YBLK: BODJA: ÜZE: OLRTM: inm: költign: ki: ŞD: inm: költign: birle: süZlşdmZ: KHMZ:ÖGüM: KaTUNuG: KÖTüRüGME: TeŊRİ: İL: BİRiGME: TeŊRİ: TÜRK: BODuN: aTI: KÜSİ: YOK: BOLMaZUN: TİYiN: ÖZüMüN: OL: TeŊRİ: KaGaN: OLuRTDI: eRiNÇ: NeŊ: YILSıG: BODuNDA: OLuRMaDıM: İÇRE: aŞSıZ: TaŞRA: TONSuZ: YaBıZ: YaBLaK: BODuNDA: ÜZE: OLuRTuM: İNiM: KÖLTİGiN: iKİ: ŞaD: İNiM: KÖLTİGiN: BİRLE: SÖZLeŞDiMiZ: KaŊıMıZ:öğüm (anam) kadını [göğe] götüren (yücelten) Tanrı, il veren Tanrı, Türk boylarının adı, küsi (şanı) yok olmasın diye, özümü (beni) o Tanrı kağan oturttu erinç (bu doğru) ne (hiç) yılsı (varlıklı) boylarda oturmadım. İçi aşsız (aç) dışı donsuz, (çıplak) yabız (düşkün) yavlak boyların üzerine oturdum. inim Kül Tiğin, iki şad, İnim Kül Tiğin ile sözleşdik. kangımızın (babamızın)
D41-22çmZ: KZGNms: BODN: TI: küsi: Yq: BOLMZUn: tiyn: türX: BODN: üçün: tün: UDMDM: küntZ: OLRMDM: inm: költign: birle: ki: ŞD: birle: ölü: yitü: KZGJM: CA: KZGNP: birki: BODNG: OT: SUB: KILMDM: mn: öZm: KGN: OLRTqMA: yir: SYU: BRMŞ: BODN: ölü: yitü: YDGN: YLHN: YNA:eÇiMiZ: KaZGaNMıŞ: BODuN: aTI: KÜSİ: YOK: BOLMaZUN: TİYiN: TÜRK: BODuN: ÜÇÜN: TÜN: UDuMaDıM: KÜNTüZ: OLuRMaDıM: İNiM: KÖLTİGiN: BİRLE: iKİ: ŞaD: BİRLE: ÖLÜ: YİTÜ: KaZGaNDıM: aNÇA: KaZGaNıP: BİRiKİ: BODuNuG: OT: SUB: KILMaDıM: MeN: ÖZüM: KaGaN: OLuRTUKuMA: YİR: SaYU: BaRMıŞ: BODuN: ÖLÜ: YİTÜ: YaDaGıN: YaLıŊıN: YaNA:eçümüzün (amcamızın) kazandığı boyların adı küsi yok olmasın diye Türk boyları için dün (gece) uyumadım, gündüz oturmadım. İnim Kül Tiğin ile, iki şad ile öle yite kazandım. anca kazanıp bütün boyları ateş su (birbirine düsman) kılmadım. Ben özüm kağan oturduğumda [her] yere sayu varmış (dağılmış) boylar öle yite yaya yalın (çıplak), yana (dönüp)
D41-23klti: BODNG: igdyin: tiyn: yIRGRU: OGZ: BODN: TPA: ilgrü: QITF: TTBI: BODN: TPA: birgrü: TBGÇ: TPA: ki: ygrmi: süldm: süHsdm: JA: kisre: tHri: YRLKDq: üçün: qUTM: ülügm: BR: üçün: öltçi: BODNG: tirgrü: igtm: YLH: BODNG: TONLG: KIVM: ÇIGF: BODNG: BY: KIVM:KeLTİ: BODuNıG: İGiDeYİN: TİYiN: YIRıGaRU: OGuZ: BODuN: TaPA: İLGeRÜ: KITaYN: TaTaBI: BODuN: TaPA: BİRiGeRÜ: TaBGaÇ: TaPA: iKİ: YiGiRMİ: SÜLeDiM: SÜŊüŞDüM: aNDA: KİSRE: TeŊRİ: YaRLıKaDUK: ÜÇÜN: KUTuM: ÜLÜGüM: BaR: ÜÇÜN: ÖLTeÇİ: BODuNuG: TİRGüRÜ: İGiTiM: YaLıŊ: BODuNuG: TONLıG: KILDıM: ÇIGaYN: BODuNuG: BaY: KILDıM:geldi. boyları yedireyim diye yıra (kuzeye) Oğuz boyları tapa (yönüne) ileri (doğuda) Kıtay (Moğol), Tatabı boyları tapa (yönüne) beride (güneyde) Tabgaç (Çin) tapa (yönüne) iki yirmi (oniki defa) süledim. (ordu saldım) Süngüşdüm. [o] andan kirse (sonra) Tanrı yarlıkadığı (buyurduğu) için, kutum, ülüğüm (tanrı izni) var [olduğu] için ölecek boyları tirgürüp (diriltip/toplayıp) yedirdim Yalın (çıplak) boyları donlu (giyimli) kıldım. Yoksul boyları bay (zengin) kıldım.
D41-24Z: BODNG: ökş: KIVM: IGR: llgde: IGR: KGNLGDA: yig: KIVM: tört: BOLHDKI: KGNLGDA: KOP: BZ: KIVM: YGsIZ: KIVM: qoP: MHA: körti: yti: ygrmi: YŞMA: THUT: TPA: süldm: THUT: BODNG: BOZDM: OGLin: YOTZin: yILKisin: BRMin: JA: LTM: skZ: ygrmi: YŞMA: LTI: ÇUB: SOGDK:aZ: BODuNuG: ÖKüŞ: KILTıM: IGaR: iLLiGDE: IGaR: KaGaNLıGDA: YİG: KILDıM: TÖRT: BULuŊDaKI: KaGaNLıGDA: KOP: BaZ: KILDıM: YaGıSIZ: KILDıM: KOP: MaŊA: KÖRTİ: YiTİ: YeGiRMİ: YaŞıMA: TaŊUT: TaPA: SÜLeDiM: TaŊUT: BODuNuG: BOZDuM: OGLIN: YOTuZIN: YILKISIN: BaRıMIN: aNDA: aLTıM: SeKiZ: YeGiRMİ: YaŞıMA: aLTI: ÇUB: SOGDaK:Az boyları öküş (çok/bol) kıldım. ığar[lı] (degerli) illiden, ığarlı kağanlıdan yeğ (iyi) kıldım. Dört bolungdakı (yandaki) kağanlıkları da hep baz (emrimde) kıldım, yağısız (düşmansız) kıldım. Hep bana gördü[ler]. yedi yirmi (onyedi) yaşımda Tangut tapa (yönüne) süledim. Tangut boylarını bozdum. Oğlunu, yutuzunu (karısını) yılkısını (at sürüsünü) varını [o] anda aldım. Sekiz Yirmi (onsekiz) yaşımda Altı Çub Soğdak
D41-25TPA: süldm: BODNG: Je: BOZDM: TBGÇ: OH: TUTq: bs: tümn: sü: klti: IDq: BŞDA: süHşdm: OL: süg: Je: YOq: KIŞDM: ygrmi: YŞMA: BSML: IDqT: OGŞM: BODN: tri: RKŞ: IDMZ: tiyn: süldm: k----: ----t: cgrtm: KLHn: brü: klürtm: ki: OTZ: YŞIMA: TBGÇ:TaPA: SÜLeDİM: BODuNuG: aNDA: BOZDuM: TaBGaÇ: OŊ: TUTUK: BiŞ: TÜMeN: SÜ: KeLTİ: IDUK: BaŞDA: SÜŊüŞDüM: OL: SÜG: aNDA: YOK: KILDıM: YiGiRMİ: YaŞıMA: BaSMıL: IDıKUT: OGuŞuM: BODuN: eRTİ: aRKıŞ: IDMaZ: TİYiN: SÜLeDiM: K----: ----T: İÇGeRTiM: KaLıŊıN: BiRÜ: KeLÜRTüM: iKİ: OTuZ: YaŞIMA: TaBGaÇ:tapa (yönüne) süledim. boylarını [o] anda bozdum. Tabgaç (Çinli) Ong paşa beş tümen (ellibin) sü (er) [ile] geldi. Iduk Baş'da süngüşdüm. O süyü (orduyu) [o] anda yok kıldım Yirmi yaşımda, Basmıl Idıkut oğuşum (soyum) boyum idi. arkış (mal kervanı) idmez (göndermedi) diye süledim. ---- ---- içgerttim (esir yaptım) kalıngını (varlığını) beri getirdim. iki Otuz (yirmiiki) yaşımda Tabgaç (Çin)
D41-26TPA: süydm: ççe: sHün: skZ: tümn: sü: birle: süHşdm: süsin: JA: ölrtm: LTI: OTX: YŞMA: çik: BODN: QIRKZ: birle: YGI: BOVI: km: kçe: çik: TIA: süldm: örpnte: süHşdm: süsin: SCDM: Z: BODNG: LTM: ----lgrtm: yti: OTZ: YŞIMA: QIRKZ: TPA: süldm: süHg: BTMI:TaPA: SÜLeDiM: ÇaÇA: SEŊÜN: SeKiZ: TÜMeN: SÜ: BİRLE: SÜŊüŞDüM: SÜSİN: aNDA: ÖLüRTüM: aLTI: OTuZ: YaŞıMA: ÇİK: BODuN: KIRKıZ: BİRLE: YaGI: BOLTI: KeM: KeÇE: ÇİK: TaPA: SÜLeDiM: ÖRPeNTE: SÜŊüŞDüM: SÜSİN: SaNÇDıM: aZ: BODuNuG: aLTıM: ----iLGeRTiM: YiTİ: OTuZ: YaŞIMA: KIRKıZ: TaPA: SÜLeDiM: SÜŊüG: BaTıMI:tapa (yönüne) süledim. Çaça Sengün (paşanın) sekiz Tümen (seksenbin) sü (süvarisi) ile süngüşdüm. süsünü [o] anda öldürdüm. altı otuz (yirmialtı) yaşımda Çik boyları Kırgız ile [birleşip] [bize] yağı (düşman) oldu. Kem [Irmağını] geçip Çik tapa (yönüne) süledim. Örpen'de süngüşdüm. süsünü Sançtım. (dağıttım) Az boylarını aldım. ilgerdim (boyun eğdirttim) yedi otuz (yirmiyedi) yaşımda Kırgız tapa (yönüne) süledim. süngü batımı [derinlikteki]
D41-27KRG: sükpn: kügmn: yişG: TOGA: YORIP: QIRKZ: BODNG: UDA: BSDM: KGNin: birle: SOHA: yiŞDA: süHşdm: KGNin: ölrtm: iln: JA: LTM: OL: yLKA: türgs: TPA: LTUN: yişG: ŞA: rts: ögZg: kçe: YORIDM: türgs: BODNG: UDA: BSDM: türgs: KGN: süsi: OTÇA: BORÇA: klti:KaRıG: SÖKüPeN: KÖGMeN: YIŞıG: TOGA: YORIP: KIRKıZ: BODuNuG: UDA: BaSDıM: KaGaNIN: BİRLE: SOŊA: YIŞDA: SÜŊüŞDüM: KaGaNIN: ÖLüRTüM: İLiN: aNDA: aLTıM: LO: YıLKA: TÜRGiŞ: TaPA: aLTUN: YIŞıG: aŞA: iRTiŞ: ÖGüZüG: KeÇE: YORIDıM: TÜRGiŞ: BODuNuG: UDA: BaSDıM: TÜRGiŞ: KaGaN: SÜSİ: OTÇA: BORÇA: KeLTİ:karı söküp (geçip), Kögmen Yış'ı doğa (otlak) yörüyüp Kırgız boyları uykuda bastım. Kağanı ile Songa Yış'da süngüşdüm. Kağanını öldürdüm. İlini [o] anda aldım. O yıl Türgiş tapa (yönüne) Altun Yış'ı aşıp, İrtiş Öğüzünü geçip yürüdüm. Türgiş boylarını uykuda bastım. Türgiş kağanının süsi ateşce, boraca [üstümüze] geldi.
D41-28BOLÇUDA: süHşdmZ: KGNin: YBGUsin: ŞDin: JA: ölrtm: iln: JA: LTM: OTZ: YŞMA: bs: BLQ: TPA: süldm: LTI: YOLI: süHşdm: ----: süsin: qOp: ölrtm: bs: BLQ: içrkine: kişitin: ----X: YOq: üçn: kisi: BLQDA: MAHA: OKGLI: klti: bs: BLQ: NI: üçn: OZDI: OTZ: RTqI:BOLÇUDA: SÜŊüŞDüMüZ: KaGaNIN: YaBGUSIN: ŞaDIN: aNDA: ÖLüRTüM: İLiN: aNDA: aLTıM: OTuZ: YaŞıMA: BiŞ: BaLıK: TaPA: SÜLeDiM: aLTI: YOLI: SÜŊüŞDüM: ----: SÜSiN: KOP: ÖLüRTüM: BiŞ: BaLıK: İÇReKİNE: KİŞİTİN: ----ÜK: YOK: ÜÇüN: KİŞİ: BaLıKDA: MAŊA: OKıGLI: KeLTİ: BiŞ: BaLıK: aNI: ÜÇüN: OZDI: OTuZ: aRTUKI:Bolçu'da süngüşdük. Kağanını, yabgusunu (vezirini) şadını [o] anda öldürdüm. İlini [o] anda aldım. Otuz yaşımda Beş Balık (şehir) tapa (yönüne) süledim. Altı yol (kez) süngüşdüm. ---- süsini hep öldürdüm. Beş Balık içinde [çok] kişi ---- yok [olacağı] için, kişi[ler] Balıkdan (şehirden) bana akıla (danışmaya) geldi. Beş Balık onun için kurtuldu. Otuz artı
D41-29bir: Yşma: KRLq: BODN: BUGSZ: rür: BRUR: rkli: YGI: BOVI: TMG: IDq: BŞDA: süHşdm: KRLq: BODNG: ölrtm: JA: LTM: ----DM: BSML: KRA: ----düd----: KRLq: BODN: tirlp: klti: SCTM: ölrtm: TquZ: OGZ: mnn: BODNM: rti: tHri: yr: BOLGKin: üçn: üdiHe: ----:BİR: YAŞIMA: KARLUK: BODuN: BUŊSUZ: ERÜR: BARUR: ERKLİ: YAGI: BOLDI: TAMAG: IDUK: BAŞDA: SÜŊÜŞDÜM: KARLUK: BODUNUG: ÖLÜRTÜM: aNDA: ALTIM: ----DIM: BASMIL: KARA: ----DÜD----: KARLUK: BODUN: TİRİLİP: KELTİ: SANÇTIM: ÖLÜRTÜM: TOKUZ: OGUZ: MENİŊ: BODUNUM: ERTİ: TEŊRİ: YİR: BULGAKIN: ÜÇÜN: ÖDİŊE: ----:bir yaşımda Karluk boyları bungsuz (sıkıntısız) erir (hür) Varır (yaşarken) erkli (güçlü) yağı oldu. Tamag: Iduk Baş'da süngüşdüm. Karluk boylarını öldürdüm. [o] anda aldım. ---- Basmıl kara [boyları] ---- Karluk boyları dirilip (birleşip) geldi. Sançtım, öldürdüm. Dokuz Oğuz benim boylarım idi. Tanrı (gök) yer bulandığı için, ödüne (içine) ----
D41-30küni: tgdX: üçn: YGI: BOVI: bir: YILKA: tört: YOLI: süHşdm: H: ikli: TOGU: BLQDA: süHşdm: TOGLA: ögZg: yüZti: kçp: süsi: ----: kiJi: JRGUDA: süHşdm: süsin: SCDM: ilin: LTM: üçC: ÇUŞ: BŞIJA: süHşdm: türX: BODN: DK: KMŞTI: YBLK:KÜNİ: TeGDÜK: ÜÇüN: YaGI: BOLDI: BİR: YILKA: TÖRT: YOLI: SÜŊüŞDüM: eŊ: İLKİ: TOGU: BaLIKDA: SÜŊüŞDüM: TOGLA: ÖGüZüG: YÜZüTİ: KeÇiP: SÜSİ: ----: iKİNTİ: aNDıRGUDA: SÜŊüŞDüM: SÜSİN: SaNÇDıM: İLİN: aLTıM: ÜÇüNÇ: ÇUŞ: BaŞINDA: SÜŊüŞDüM: TÜRK: BODuN: aDaK: KaMŞatTI: YaBLaK:kin değdiği için yağı (düşmanımız) oldu. bir Yılda dört yol (kez) süngüşdüm. En ilki Toğu Balık'ta süngüşdüm. Toğla Özüğünü yüzüp geçip süsi ----. İkinci Andırgu'da süngüşdüm. süsini sançtım. İlini aldım. Üçüncü Çuş Başı'nda süngüşdüm. Türk boyları ayak kamşattı (titretti). yavlak
D41-31BOLTÇI: rdi: OZA: YFA: klgme: süsin: GTM: ökş: öltçi: JA: tirlti: JA: TOHRA: yILPGUTI: bir: OGŞG: TOHA: tign: YOGIJA: gre: TOKIDM: törtC: ZgJi: KDZDA: süHşdm: süsin: JA: SCDM: YBRITDM: ----BRM----: ----: KIRK: YŞMA: MGI: KORGN: QIŞLDqDA: YUT: BOVI: YZHA:BOLTaÇI: eRTİ: UZA: YaYNA: KeLiGME: SÜSİN: aGıtTıM: ÖKüŞ: ÖLTeÇİ: aNDA: TİRiLDİ: aNDA: TOŊRA: YILPaGUTI: BİR: OGuŞuG: TOŊA: TİGiN: YOGıNDA: eGiRE: TOKIDıM: TÖRTüNÇ: eZGiNTİ: KaDıZDA: SÜŊüŞDüM: SÜSİN: aNDA: SaNÇDıM: YaBRITDıM: ----BaRıM----: ----: KIRK: YaŞıMA: aMGI: KURGaN: KIŞLaDUKDA: YUT: BOLDI: YaZıŊA:olacak idi. Uzanıp yayılıp gelen erini ağıttım (dağıttım) öküş (çok) [kişi] ölecekti [o] anda dirildi (toplandı). [o] anda Tongra yiğiti bir oğuşu Tonga Tigin yoğunda eğirip (çevirip) dokundum. Dördüncü Ezginti Kadız'da süngüşdüm. süsini [o] anda sançtım, yıprattım. ----barım?---- ---- Kırk yaşımda Amgı Kurgan'da kışladığımızda yut (kıtlık) oldu. Yazına (yaza)
D41-32OGZ: TPA: süldm: ilki: sü: TŞQMŞ: rti: kin: sü: bde: rti: üç: OGZ: süsi: BSA: klti: YDG: YBZ: BOVI: tip: LGLI: klti: siHR: süsi: bg: BRKG: YOLGLI: BRDI: siHR: süsi: süHşgli: klti: bIZ: Z: rtMZ: YBZ: rtMZ: OGUZ: ----T: YGI: ----: tHri: küç: birtX: üçn: JA: SCDM:OGuZ: TaPA: SÜLeDiM: İLKİ: SÜ: TaŞIKMıŞ: eRTİ: iKİN: SÜ: eBDE: eRTİ: ÜÇ: OGuZ: SÜSİ: BaSA: KeLTİ: YaDaG: YaBıZ: BOLDI: TİP: aLıGaLI: KeLTİ: SIŊaR: SÜSİ: eBiG: BaRKıG: YOLıGaLI: BaRDI: SIŊaR: SÜSİ: SÜŊüŞGeLİ: KeLTİ: BİZ: aZ: eRTiMiZ: YaBıZ: eRTiMiZ: OGUZ: ----T: YaGI: ----: TeŊRİ: KÜÇ: BİRTÜK: ÜÇüN: aNDA: SaNÇDıM:Oğuz tapa (yönüne) süledim. İlk sü (ordusu) taşıkmış (dışa çıkmış) idi. İkinci sü (ordusu) evde idi. Üçüncü Oğuz süsi basıp geldi. Yaya, yabız oldu deyip algalı (bizi yenmeye) geldi. sıngar (bir parça) süsi evi barkı yağmalamaya vardı. sıngar süsi[de] süngüşmeye geldi. Biz az idik. Yabız idik. Oğuz ----t yağı ---- Tanrı güç verdiği için [o] anda sançtım.
D41-33YFDM: tHri: YRLKDq: üçn: mn: KZGJq: üçn: türX: BODN: KZGNMŞ: rC: mn: inlgü: BUCA: BŞLYU: KZGNMSR: türX: BODN: öltçi: rti: Yq: BOVÇI: rti: türX: bglr: BODN: Ce: SKNH: Ce: bilH: ----: OGZ: BODN: ----D----: ----: IDMYin: tiyn: süldm:YaYNıDıM: TeŊRİ: YaRLuKaDUK: ÜÇüN: MeN: KaZGaNDUK: ÜÇüN: TÜRK: BODuN: KaZGaNMıŞ: eRiNÇ: MeN: İNiLiGÜ: BUNÇA: BaŞLaYU: KaZGaNMaSaR: TÜRK: BODuN: ÖLTeÇİ: eRTİ: YOK: BOLTaÇI: eRTİ: TÜRK: BeGLeR: BODuN: aNÇA: SaKıNıŊ: aNÇA: BİLiŊ: ----: OGuZ: BODuN: ----D----: ----: IDMaYIN: TİYiN: SÜLeDiM:yanyıdım (dağıttım) Tanrı yarlıkadığı (buyurduğu) için ben kazandığım için Türk boyları kazanmış erinç (gerçek) Ben inimle (kardeşimle) bunca başlayıp kazanmasam Türk boyları ölecek idi, yok olacak idi. Türk beğleri, boyları anca sakının, anca bilin. ---- Oğuz boyları ----d---- ---- idmesin (göndermesin) diye süledim.
D41-34bin: BRKin: BOZDM: OGZ: BODN: TqZ: TTR: birle: tirilp: klti: GUDA: ki: ULG: süHş: süHşdm: süsin: BOZDM: iln: JA: LTM: Ce: KZGNP: ----: tHri: YRLKDq: üçn: mn: OTZ: RTqi: üç: YŞMA: ----q: rti: ödsg: öt: ülg: küç: ----:eBİN: BaRKIN: BOZDuM: OGuZ: BODuN: TOKuZ: TaTaR: BİRLE: TİRİLiP: KeLTİ: aGUDA: iKİ: ULuG: SÜŊüŞ: SÜŊüŞDüM: SÜSİN: BOZDuM: İLiN: aNDA: aLTıM: aNÇA: KaZGaNıP: ----: TeŊRİ: YaRLuKaDUK: ÜÇüN: MeN: OTuZ: aRTUKI: ÜÇ: YaŞıMA: ----UK: eRTİ: ÖDSiG: ÖT: ÜLüG: KÜÇ: ----:Evini, barkını bozdum. Oğuz boyları Dokuz Tatar ile dirilip (birleşip) geldi. Ağu'da iki ulu (büyük) süngüş süngüşdüm. süsini bozdum. İlini [o] anda aldım. Anca kazanıp ---- Tanrı yarlıkadığı için ben otuz artı üç yaşımda ----uk idi. Ödde (bu zamanda) öğüt, ülü (uğurlu) güç [veren] ----
D41-35igdmş: LP: KGNHA: YHLDI: üZe: tHri: iDq: yr: SUB: ----: çim: KGN: qUTI: TPQLMDI: rC: TquZ: OGZ: BODN: yrn: SUBin: IDP: TBGÇGRU: BRDI: TBGÇ: ----: BODN: ----: BU: yrde: klti: igdyn: tiyn: SKNP: ----: BODN: ----:İGiDMiŞ: aLP: KaGaNıŊA: YaŊıLDI: ÜZE: TeŊRİ: IDUK: YiR: SUB: ----: eÇİM: KaGaN: KUTI: TaPKILMaDI: eRiNÇ: TOKUZ: OGuZ: BODuN: YiRiN: SUBIN: IDıP: TaBGaÇGaRU: BaRDI: TaBGaÇ: ----: BODuN: ----: BU: YiRDE: KeLTİ: İGiDeYiN: TİYiN: SaKıNıP: ----: BODuN: ----:yedirmiş [olan] alp kağanına yanıldı (baş kaldırdı). Üstte Tanrı, ıduk (kutlu) yer, su ---- eçüm (amcam) kağanın kutunu tapılmadı (uygun bulmadı) erinç (gerçek) Dokuz Oğuz boyları, yerini, suyunu koyup Tabgaça (Çin'e) Vardı. (gitti) Tabgaç ---- boyları ---- bu yerde geldi. iğideyim diye sakınıp ---- boyları ----
D41-36YZqLT----: birye: TBGÇDA: TI: küsi: Yq: BOVI: BU: yrde: MHA: KUR: BOVI: mn: öZM: KGN: OLRTqm: üçn: türX: BODNG: ----ü----: KLMDM: ilg: türüg: ygdi: KZGJM: ID----: ----tirlp: y----:YaZUKLaT----: BİRiYE: TaBGaÇDA: aTI: KÜSİ: YOK: BOLDI: BU: YiRDE: MaŊA: KUR: BOLDI: MeN: ÖZüM: KaGaN: OLuRTUKuM: ÜÇüN: TÜRK: BODuNuG: ----Ü----: KıLMaDıM: İLiG: TÖRÜG: YiGDİ: KaZGaNDıM: ID----: TİRiLiP: Yi----:Yazlıklat (günahlat) ---- Güney'de Tabgaçda (Çin'de) adı sanı yok oldu. Bu yerde bana kur (düzenime bağlı) oldu. Ben özüm kağan oturduğum için Türk boylarını ----ü---- kılmadım. İli, töreyi iyice kazandım. ---- dirilip yi----
D41-37JA: sünşdm: süsin: SCDm: içkgme: ckdi: BODN: BOVI: ölgme: ölti: slHe: qoDI: YURPN: KRGN: QISLTA: bin: BRKin: JA: BOZDM: ----: yşKA: GDI: UYGR: ltbr: yüZçe: rg: ilgrü: tZp: BRDI: ----:aNDA: SÜŊüŞDüM: SÜSİN: SaNÇDıM: İÇiKiGME: İÇiKDİ: BODuN: BOLDI: ÖLüGME: ÖLTİ: SeLeŊE: KODI: YORıPaN: KaRGaN: KISıLTA: eBİN: BaRKIN: aNDA: BOZDuM: ----: YıŞKA: aGDI: UYGuR: iLTeBeR: YÜZÇE: eRiG: İLGeRÜ: TeZiP: BaRDI: ----:[o] anda süngüşdüm. süsini sançtım. içigen içigdi boy oldu. Ölen öldü. Selenge'den koyı (aşağı) yörüyüp Kargan kısılda (dar geçidinde) evini, barkını [o] anda bozdum. ---- Yış'a ağdı (çıktı) Uygur ilbaşısı yüzce erle ileri (doğuya) tezip (kaçıp) Vardı. (gitti) ----
D41-38----ti: türX: BODN: AÇ: rti: OL: yiLKIG: LP: igtm: OTZ: RTqI: tört: YŞMA: OGZ: tZP: TBGÇKA: kirti: öknp: süldm: SUKN: ----: OGLin: YOTZin: JA: LTM: ki: ltbrlg: BODN: ----:----Tİ: TÜRK: BODuN: AÇ: eRTİ: OL: YILKIG: aLıP: İGitTiM: OTuZ: aRTUKI: TÖRT: YaŞıMA: OGuZ: TeZiP: TaBGaÇKA: KİRTİ: ÖKüNüP: SÜLeDiM: SUKuN: ----: OGLIN: YOTuZIN: aNDA: aLTıM: iKİ: iLTeBeRLiG: BODuN: ----:----ti. Türk boyları aç idi. O yılkıyı (at sürüsünü) alıp yedirdim Otuz artı dört yaşımda Oğuz tezip Tabgaça (Çin'e) girdi. ökünüp (bunu farkedip) süledim. Soyunu, ----, oğlunu, yotuzunu (karısını) [o] anda aldım. İki ilteberli (paşalı) boylar ----
D41-39TTBI: BODN: TBGÇ: KGNKA: körti: YLBÇI: dgü: SBI: ütgi: klMZ: tiyn: YYN: süldm: BODNG: JA: BOZDM: yiLKISin: ----: süsi: tirlp: klti: KDRKN: yişDA: qON----:TaTaBI: BODuN: TaBGaÇ: KaGaNKA: KÖRTİ: YaLaBaÇI: eDGÜ: SaBI: ÖTüGİ: KeLMeZ: TİYiN: YaYıN: SÜLeDiM: BONuDuG: aNDA: BOZDuM: YILKISIN: ----: SÜSİ: TİRiLiP: KeLTİ: KaDıRKaN: YIŞDA: KON----:Tatabı boyları, Tabgaç (Çin) kağanına gördü (bağlandı) yalabaçı (elçisi) iyi sözü, ötüğü (yakarışı) gelmez diye yazın süledim. Boylarını [o] anda bozdum. yılkısını ---- süsi dirilip geldi. Kadırkan Yış'da kon----
D41-40----GKHA: yrHrü: SUBIHRU: qOJi: birye: krlq: BODN: TPA: süle: tip: TUDN: YMTRG: ITM: BRDI: ----: KRLq: ltbr: Yq: BOLMŞ: insi: bir: qoRGNKA: ----:----GaKıŊA: YiRiŊeRÜ: SUBIŊaRU: KONTI: BİRiYE: KaRLuK: BODuN: TaPA: SÜLE: TİP: TUDuN: YaMTaRıG: ITıM: BaRDI: ----: KaRLuK: iLTeBeR: YoK: BOLMıŞ: İNiSİ: BİR: KORGaNKA: ----:----gakınga, yerine suyuna kondu. beride (güneyde) Karluk boyları tapa (yönüne) süle deyip Tudun Yamtar'ı ittim (gönderdim.) vardı (gitti) ---- Karluk ilteberi (paşası) yok olmuş. inisi (küçük kardeşi) bir kurgana ----
D41-41----: RKŞI: klmdi: NI: FTYn: tip: süldm: qorGu: ki: üç: kislgn: tZp: BRDI: KRA: BODN: KGNM: klti: tip: ögdi: ----KA: AT: birtm: kiçg: TLG----:----: aRKıŞI: KeLMeDİ: aNI: aYNıTaYıN: TİP: SÜLeDiM: KORıGU: iKİ: ÜÇ: KİŞiLGeN: TeZiP: BaRDI: KaRA: BODuN: KaGaNıM: KeLTİ: TİP: ÖGDİ: ----KA: AT: BİRTiM: KİÇiG: aTLıG----:---- arkışı (vergisi) gelmedi. Onu anyıtayım (korkutayım) deyip süledim. Koruğu (korucusu) iki üç kişiyle tezip (kaçıp) vardı. ( gitti) Kara boyları Kağanım geldi deyip [beni] övdü. ----ka ad verdim. Küçük adlı----
GD1-1----Xök: üHg: YOGRU: sü: YORP: tünli: künli: yiti: ödşke: SUBSZ: kçdm: ÇORKKA: tgp: YOLGÇI: rig: k----bs: kçnke: tgi: ----:----KÖK: ÖŊüG: YOGuRU: SÜ: YORıP: TÜNLİ: KÜNLİ: YİTİ: ÖDüŞKE: SUBSuZ: KeÇDiM: ÇORaKKA: TeGiP: YULıGÇI: eRİG: K----BeS: KeÇiNKE: TeGİ: ----:----Kök Öng'ü yoğurup sü (ordu) yörütüp dünlü (geceli) günlü (gündüzlü) yedi ödüşte (gün dönümünde) Susuz'a geçtim. Çorak'a değip yulıgçı (yağmacı) eri k----bes Keçin'e değin ----
G15-1----: TBGÇ: TLG: süsi: bir: tümn: RTqI: yti: biH: süg: ilki: kün: ölrtm: YDG: süsin: kJi: kün: qop: ölrtm: bi----: klp: BRD----:----: TaBGaÇ: aTLıG: SÜSİ: BİR: TÜMeN: aRTUKI: YiTİ: BİŊ: SÜG: İLKİ: KÜN: ÖLüRTüM: YaDaG: SÜSİN: iKiNTİ: KÜN: KOP: ÖLüRTüM: Bİ----: KeLiP: BarD----:---- Tabgaç (Çin) atlı süsi (ordusu) bir tümen (onbin) artı yedi bin (onyedibin) erini ilk gün öldürdüm. Yaya süsini ikinci gün hep öldürdüm. Bi---- gelip vard----
G15-2----: YOLI: süldm: OTZ: RTqi: skz: YŞMA: QIŞN: QITF: TPA: süldm: ----: OTZ: RTqi: TOKZ: YŞMI: YZN: TTBI: TPA: süldm:----: YOLI: SÜLeDiM: OTuZ: aRTUKI: SeKiZ: YaŞıMA: KIŞıN: KITaYN: TaPA: SÜLeDiM: ----: OTuZ: aRTUKI: TOKuZ: YaŞıMA: YaZıN: TaTaBI: TaPA: SÜLeDiM:---- yol süledim. Otuz artı sekiz yaşımda kışın Kıtay (Moğol), tapa (yönüne) süledim. ---- Otuz artı dokuz yaşımda yazın Tatabı tapa (yönüne) süledim.
G15-3----mn: ölrtm: OGLIN: YOTZin: YILKsin: BRmn: ----RA: qo----:----MeN: ÖLüRTüM: OGLIN: YOTuZIN: YILKıSIN: BaRıMıN: ----RA: KO----:----ben öldürdüm. Oğlunu, yotuzunu yılkısını varını ----ar ko----
G15-4BODN: ----: YOTZin: Yq: KIVM: ----:BODuN----: ---- YOTuZIN: YOK: KILDıM: ----:boylarını, ---- yotuzunu yok kıldım. ----
G15-5YOR----:YOR----:yor---- 0
G15-6süHşdm: ----: ----üçn----:SÜŊüŞDüM: ----: ----ÜÇiN----:süngüşdüm. ---- ----için ----
G15-7brtm: LP: rin: ölrp: BLBL: KILU: brtm: lg: YŞMA: TTBI: BODN: QITFDA: DRG----: ----K----: töHkr: TGKI:BiRTiM: aLP: eRİN: ÖLüRüP: BaLBaL: KILU: BiRTiM: eLiG: YaŞıMA: TaTaBI: BODuN: KITaYNDA: aDKıG----: ----Ka----: TÖŊüKeR: TaGKA:verdim. Alp erini öldürüp balbal kılı verdim. Elli yaşımda Tatabı boyları Kıtaydan (Moğoldan), ayrıldı ----ka---- Töngüker dağına
G15-8KUG: sHün: BŞDU: tört: tümn: sü: klti: töHkr: TGDA: tgp: TOKIDM: üç: süg: ölrtm: bir: tümn: ----rsr----: öktm: TTBI: ----:KUG: SeŊÜN: BaŞadU: TÖRT: TÜMeN: SÜ: KeLTİ: TÖŊüKeR: TaGDA: TeGiP: TOKIDıM: ÜÇ [TÜMeN]: SÜG: ÖLüRTüM: BİR: TÜMeN: ----eRSeR----: ÖKTüM: TaTaBI: ----:Kuğ sengün (paşa) başında (emrinde) dört tümen (kırk bin) sü (er) geldi. Töngüker dağında değip dokundum. Üç [tümen] sü (eri) öldürdüm. Bir tümen[ini] ----ise ---- yola getirdim. Tatabı ----
G15-9ölrti: ULG: OGLM: GRP: Yq: BOLÇA: quG: sHüng: BLBL: tike: birtm: mn: TOKZ: ygrmi: yiL: ŞD: OLRTM: TquZ: yigrmi: yiL: KGN: OLRTM: il: TUTDM: OTZ: RTqI: bir----:ÖLüRTİ: ULuG: OGLuM: aGRıP: YOK: BOLÇA: KUG: SeŊÜNüG: BaLBaL: TİKE: BİRTiM: MeN: TOKuZ: YiGiRMİ: YIL: ŞaD: OLuRTuM: TOKUZ: YİGiRMİ: YIL: KaGaN: OLuRTuM: İL: TUTDuM: OTuZ: aRTUKI: BİR----:öldürdü. Ulu (büyük) oğlum ağrılanıp (yaralanıp) yok olunca (ölünce) Kuğ sengüyü (paşayı) balbal diki verdim. Ben dokuz yirmi (ondokuz) yıl şad oturdum. dokuz yirmi (ondokuz) yıl kağan oturdum. İl tuttum. Otuz artı bir----
G15-10türXme: BODNMA: ygn: Ca: KZGNU: birtm: BUCA: KZGNP: KHM: KGN: IT: yiL: oNC: Y: LTI: OTZKA: UÇA: BRDI: LGZin: yiL: bisC: Y: yiti: OTZKA: YOG: rtürtm: BUKG: TuTq: ----:TÜRÜKüME: BODuNuMA: YiGiN: aNÇA: KaZGaNU: BİRTiM: BUNÇA: KaZGaNıP: KaNGıM: KaGaN: IT: YIL: ONuNÇ: aY: aLTI: OTuZKA: UÇA: BaRDI: LaGZIN: YIL: BiŞİNÇ: aY: YİTİ: OTuZKA: YOG: eRTÜRTüM: BUKaG: TUTUK: ----:Türk'üme, boylarıma yeğini (en iyisini) anca kazanı verdim. Bunca kazanıp kangım (babam) kağan it (köpek) yılının onuncu ayının altı otuzda (yirmialtısında) uça vardı (ölüverdi) Lağzın (domuz) yılının beşinci ayının yedi otuzunda (yirmiyedisinde) yoğ (cenaze töreni) erdirdim (yaptırdım). Bukağ tutuk (buyrukçu) ----
G15-11KHİ: lisün: TY: sHün: BŞDU: bis: yüZ: rn: klti: qOKLK: ö----: LTUN: küms: krgksZ: klürti: YOG: ypRİG: klürp: tike: birti: ÇIJN: IGÇ: klürp: ÖZ: YRŞ----:KaŊI: LİSÜN: TaY: SeŊÜN: BaŞaDU: BİŞ: YÜZ: eReN: KeLTİ: KOKuLuK: Ö----: aLTUN: KÜMüŞ: KeRGeKSiZ: KeLÜRTİ: YOG: YıPaRIG: KeLÜRüP: TİKE: BİRTİ: ÇINDaN: IGaÇ: KeLÜRüP: ÖZ: YaRaŞ----:kangı Lisün Tay senğü (paşa) başta, beş yüz eriyle geldi. Kokuluk ö---- altun, gümüş gereğinden getirdi. Yoğ yıparı (kokusu) getirip diki verdi. çından (sandal) ağacı getirip Öz (kendi) yaraş----
G15-12BOCe: BODN: SÇin: qULKKin: Y----: BIÇDI: dgü: öZlk: Tin: KRA: kisin: kök: tyHin: SNSZ: klürp: qoP: qOTI:BUNÇA: BODuN: SaÇIN: KULKaKIN: Ya----: BIÇDI: eDGÜ: ÖZLüK: ATIN: KaRA: KİŞİN: KÖK: TeYeŊİN: SaNSıZ: KeLÜRüP: KOP: KOTI:Bunca boylar saçını, kulağını, ya[nağını] biçti. iyi özlük (kendi) atını, kara kişini (samurunu) gök teyengini (sincabını) sansız (sayısız) getirip hep koydu.
G15-13tHri: tg: tgri: YRTMŞ: türX: bilge: KGN: SBM: KHM: türX: bilge: KGN: OLRTqIJA: türX: MTI: bglr: kisre: TRDUŞ: bglr: köl: ÇOR: BŞLYU: ULYU: ŞDPIT: bglr: öHre: töls: bglr: PA: TRKN:TeŊRİ: TeG: TeŊRİ: YaRaTMıŞ: TÜRK: BİLGE: KaGaN: SaBıM: KaŊıM: TÜRK: BİLGE: KaGaN: OLuRTuKINDA: TÜRK: aMTI: BeGLeR: KİSRE: TaRDUŞ: BeGLeR: KÖL: ÇOR: BaŞLaYU: ULaYU: ŞaDPIT: BeGLeR: ÖŊRE: TÖLiS: BeGLeR: aPA: TaRKaN:Tanrı dek Tanrı yaratmış Türk Bilge Kağan, sabım (sözüm) kangım (babam) Türk Bilge Kağan oturduğunda Türk'ün şimdi[ki] beğleri[nden] kisre (sonra) Tarduş beğleri, Köl Çor başta olarak, Şadpıt beğleri, önde (doğuda) Tölis beğleri, Apa Tarkan
G15-14BŞLYU: ULYU: ŞDPIT: bglr: BU----: TMN: TRKN: TONYqq: BOYLA: BGA: TRKN: ULYU: BUYRq: ----İÇ: BUYRqi: sbg: köl: irkn: BŞLYU: ULYU: BUYRq: BUCA: MTI: bglr: KHM: KGNKA: rtHü:BaŞLaYU: ULaYU: ŞaDPIT: BeGLeR: BU----: TaMaN: TaRKaN: TONYUKUK: BOYLA: BaGA: TaRKaN: ULaYU: BUYRUK: ----IÇ: BUYRUKI: SeBiG: KÖL: İRKiN: BaŞLaYU: ULaYU: BUYRUK: BUNÇA: aMTI: BeGLeR: KaŊıM: KaGaNKA: eRTiŊÜ:başta olarak Şadpıt beğleri, bu---- Taman Tarkan, Tonyukuk Boyla Bağa Tarkan ile buyruk ----çı buyruğu Sebig Köl İrkin başta olarak buyruk[çu] bunca şimdi[ki] beğler kangım (babam) kağanı ertingü (çokca)
G15-15rtHü: ti: MG: itdi: türX: bglrin: BODNin: rtHü: ti: MG: itdi: ügdi: ----: KHM: KGN: ----ÇA: GIR: TŞIG: YOGNMŞ: türX: bGLr: BODN: İ----irti: ÖZME: BUNÇA: ----:eRTiŊÜ: Tİ: eMiG: İTDİ: TÜRK: BeGLeRİN: BODuNIN: eRTiŊÜ: Tİ: eMiG: İTDİ: ÖGDİ: ----: KaŊıM: KaGaN: ----ÇA: aGIR: TaŞIG: YOGuNMıŞ: TÜRK: BeGLeR: BODuN: İ----İRTİ: ÖZüME: BUNÇA: ----:ertingü (çokca) de, emi etti (yüceltti) Türk beğlerini, boylarına ertingü (çokca) de, emi etti (yüceltti), övdü. ---- kangım (babam) kağan ----ça ağır taşı yoğunlaştırmış Türk beğleri, boyları i----irdi. Özüme bunca ----
K15-1tHri: tg: tHride: BOLMŞ: türX: bilge: KGN: bödke: OLRTM: SBMN: tükti: sid: ULYU: in: ygünm: OGLNM: birki: OGŞM: BODNM: birye: ŞDPIT: bglr: yIRYA: TRKT: BUYRq: bglr: OTZ: TTR: TquZ: OGZ: bglri: BODNI: BO: SBMn: dgüti: sid: KTGDI: tIHLA: ilgrü: kün:TeŊRİ: TeG: TeŊRİDE: BOLMuŞ: TÜRK: BİLGE: KaGaN: BÖDKE: OLuRTıM: SaBıMıN: TÜKeTİ: eŞİD: ULaYU: İN: YeGÜNüM: OGLaNıM: BİRiKİ: OGuŞuM: BODuNuM: BİRiYE: ŞaDPIT: BeGLeR: YIRıYA: TaRKaT: BUYRUK: BeGLeR: OTuZ: TaTaR: TOKUZ: OGuZ: BeGLeRİ: BODuNI: BU: SaBıMıN: eDGÜTİ: iŞİD: KaTıGDI: TIŊLA: İLGeRÜ: KÜN:Tanrı dek Tanrıdan olmuş Türk Bilge kağan bödge (bu zamanda) [Kağan] oturdum. Sözümü tüketene [dek] işit. ulayı (esasen) En [çok] yeğenim, oğlum, bütün soyum, boylarım, beride (güneyde) Şadpıt beğleri, yırıda (kuzeyde) Tarkat Buyruk beğleri, Otuz Tatar, Dokuz Oğuz beğleri, boyları bu sözümü iyice işit. Katıca dinle. ileri (doğuda) gün
K15-2TOGSKHA: birgrü: kün: ORTUsIHRU: qURIGRI: kün: BTsQIHA: yIRGRI: tün: ORTUsIHRU: JA: içrki: BODN: KOP: MHa: körr: BUCA: BODN: KOP: itdm: OL: MTI: FG: Yq: türX: KGN: ötXn: yiş: OLRSR: ilte: BUH: Yq: ilgrü: ŞJUH: YZIKA: tgi: süldm: TLUYKA: kiçg: tgmdm: birgrü: TquZ:TOGSıKıŊA: BİRiGeRÜ: KÜN: ORTUSIŊaRU: KURIGaRI: KÜN: BaTSIKIŊA: YIRıGaRI: TÜN: ORTUSIŊaRU: aNDA: İÇReKİ: BODuN: KOP: MaŊA: KÖRüR: BUNÇA: BODuN: KOP: İTDiM: OL: aMTI: aYNıG: YOK: TÜRK: KaGaN: ÖTÜKeN: YIŞ: OLuRSaR: İLTE: BUŊ: YOK: İLGeRÜ: ŞaNTUŊ: YaZIKA: TeGİ: SÜLeDiM: TaLUYKA: KİÇiG: TeGMeDiM: BİRiGeRÜ: TOKUZ:doğusuna, beride (güneyde) gün ortasına, geride (batıda) gün batısına, yırıda (kuzeyde) dün (gece) ortasına, onlarında içindeki boylar hep bana görür (bağlı). Bunca boyları hep [düzen] ettim. O[nun] Şimdi aynısı (benzeri) yok. Türk kağanı Ötüken Yış'da oturursa ilde bung (sıkıntı) yok. ileri (doğuda) Şantung ovasına değin süledim. taluy'a (okyanusa) geçip değmedim. beride (güneyde) Dokuz
K15-3rsnke: tgi: süldm: tüpütke: kiçg: tgmdm: qURIGRI: yCü: ögZ----: kçe: tmrKPGKA: tgi: süldm: yIRGRU: yr: BYRqU: yiriHe: tgi: süldm: BUNCA: yirke: tgi: YORTDM: ötXn: yIŞDA: yig: idi: rmş: il: TUTSK: yir: ötXn: yiş: rmş: BU: yirdi: OLRP: TBGÇ: BODN: birle: tüZltm: LTUN: kümş: isgti:eRSiNKE: TeGİ: SÜLeDiM: TÜPÜTKE: KİÇiG: TeGMeDiM: KURIGaRI: YiNÇÜ: ÖGüZ----: KeçE: TeMiRKaPıGKA: TeGİ: SÜLeDiM: YIRıGaRU: YiR: BaYıRKU: YİRİŊE: TeGİ: SÜLeDiM: BUNÇA: YİRKE: TeGİ: YORuTDıM: ÖTÜKeN: YIŞDA: YİG: İDİ: eRMiŞ: İL: TUTSıK: YİR: ÖTÜKeN: YIŞ: eRMiŞ: BU: YİRDE: OLuRuP: TaBGaÇ: BODuN: BİRLE: TÜZüLTüM: aLTUN: KÜMüŞ: İŞGiTİ:Ersin'e değin süledim. Tibet'e geçip değmedim. geride (batıda) İnci Ögüzü (ırmağını).... geçip Demirkapı'ya değin süledim. yırıda (kuzeyde) Yir Bayırku yerine değin süledim. Bunca yere değin [ordu] yürüttüm. Ötüken Yış yeğ (iyi), idi (kutlu) imiş il tutulacak yer Ötüken Yış imiş. Bu yerde oturup Tabgaç (Çin) boyları ile tüzülttüm (anlaştım). Altını, gümüşü, işgiti (işlenmiş)
K15-4qUTY: BUHSZ: Ca: birür: TBGÇ: BODN: SBI: süçig: Gisi: yIMŞK: rms: süçig: SBN: yIMŞK: Gin: RP: IRK: BDNG: Ca: YGoTır: rms: YGRU: qOJqDA: kisre: FG: bilgn: JA: üyür: rms: dgü: bilge: kisig: dgü: LP: kisig: YORTMZ: rms: bir: kisi: YGLSR: OGŞI: BODNI: bisXiHe: tgi: QIDMZ:KUTaY: BUŊSuZ: aNÇA: BİRÜR: TaBGaÇ: BODuN: SaBI: SÜÇİG: aGISI: YIMŞaK: eRMiŞ: SÜÇİG: SaBıN: YIMŞaK: aGIN: aRıP: IRaK: BoDuNuG: aNÇA: YaGUTIR: eRMiŞ: YaGuRU: KONDUKDA: KİSRE: aYNıG: BİLiGiN: aNDA: ÖYÜR: eRMiŞ: eDGÜ: BİLGE: KİŞİG: eDGÜ: aLP: KİŞİG: YORITMAZ: eRMiŞ: BİR: KİŞİ: YaŊıLSaR: OGuŞI: BODUNI: BİŞÜKİŊE: TeGİ: KIDMaZ:kutayı (ipeği) bungsuz (sıkıntısız) anca verir. Tabgaç (Çin) boylarının sözü süçi (hoş) ağısı (ipeklisi) yumuşak imiş. süçi sözü, yumuşak âğı (ipekli) [ile] arıp (kandırıp) ırak (uzak) boyları anca yağutur (yaklaştırır) imiş. yağurup kondurduktan kisre (sonra) anyı (haince) bilgilerini [o] anda öyür (kötülük eder) imiş. İyi bilgili kişiyi, iyi alp kişiyi yürütmez (yaşatmaz) imiş. Bir kişi yanılsa Oğuşuna (soyuna), boylarına, beşiğine (bebeğine) değin kıymaz (acımaz)
K15-5rms: süçig: SBIHA: yMŞK: GIsIGA: RTURP: Xüs: türX: BODN: öltg: türX: BODN: ölskH: brye: ÇOGY: yiş: tügltn: YZI: qONYin: tisr: türX: BODN: ölskg: JA: FG: kisi: Ca: BOŞGURUR: rms: IRK: rsr: YBLK: GI: birür: YGq: rsr: dgü: GI: birür: tip: Ce: BOŞGURUR: rms: bilg: ����������:eRMiŞ: SÜÇİG: SaBıŊA: YıMŞaK: aGISIŊA: aRTURuP: ÖKÜŞ: TÜRK: BODuN: ÖLTüG: TÜRK: BODuN: ÖLSiKiŊ: BeRiYE: ÇOGaY: YIŞ: TÖGüLTüN: YaZI: KONaYIN: TİSeR: TÜRK: BODuN: ÖLSiKiG: aNDA: aYNıG: KİŞİ: aNÇA: BOŞGURUR: eRMiŞ: IRaK: eRSeR: YaBLaK: aGI: BİRÜR: YaGuK: eRSeR: eDGÜ: aGI: BİRÜR: TİP: aNÇA: BOŞGURUR: eRMiŞ: BİLiG: ����������:imiş. süçi (hoş) sözüne, yumuşak ağısına arturup (aldanıp) çok Türk boyları, öldü. Türk boyları öleceksin. beride (güneyde) Çoğay ormanına, Tögültün yazına (ovasına) konayım desen, Türk boyları öleceksin. anda (orada) anyı (kötü) kişi ança (şöyle) boşgurur (öğretir) imiş: ırak (uzak) isen yavlak ağı verir, yakın isen iyi ağı verir. deyip, anca (öyle) öğretir imiş. Bilgi KGNHN:
K15-6bilmZ: kisi: OL: SBG: LP: YGRU: BRP: ökş: kişi: öltg: OL: yrgrü: BRSR: türX: BODN: öltçi: sn: ötükn: yir: OLRP: RKŞ: tirkş: ISR: nH: BUHG: Yq: ötXn: yıŞ: OLRSR: bHgü: il: TUTA: OLRTÇI: sn: türX: BODN: TqRKK: sn: AÇsR: TOSK: ömZ: sn: bir: TODSR: AÇsK: ömZ: sn: JGHN: üçün: igdmş:BİLMeZ: KİŞİ: OL: SaBıG: aLıP: YaGuRU: BaRıP: ÖKüŞ: KİŞİ: ÖLTüG: OL: YiRGerÜ: BaRSaR: TÜRK: BODuN: ÖLTeÇİ: SeN: ÖTÜKeN: YİR: OLuRuP: aRKıŞ: TİRKiŞ: ISaR: NeŊ: BUŊuG: YoK: ÖTÜKeN: YIŞ: OLuRSaR: BeŊGÜ: İL: TUTA: OLuRTaÇI: SeN: TÜRK: BODuN: TOKuRKaK: SeN: AÇSaR: TOSıK: ÖMeZ: SeN: BİR: TODSaR: AÇSıK: ÖMeZ: SeN: aNTaGıŊıN: ÜÇÜN: İGiDMiŞ:bilmez kişi o sözü alıp (kanıp) yakına varıp öküş (çok) kişi öldü. O yerlere varsan, Türk boyları ölecek[sin] sen. Ötüken yerinde oturup arkış tirkiş (kervan) [gönderir] isen ne (hiç) bung (sıkıntı) yok. Ötüken Yış'da otursan bengü (ebedi) il tutup oturacak[sın]. sen Türk boyları, tok[san] sen açlığı, tokluğu ömez (umursamazsın) sen Bir doysan açlığı ömez[sin] sen antağının (öyle olduğun) için yedirmiş (seni doyuran)
K15-7SBin: LMTin: yir: SYU: BRDG: KOP: JA: LKJG: RLTG: JA: KLmşı: yir: SYU: qoP: TORU: ülü: YORYOR: rtg: tHri: YRLKDqin: üçün: öZm: qUTM: BR: üçün: KGN: OLRTM: KGN: OLRP: Yq: ÇIGF: BODNG: qoP: qUBRTDM: ÇIGF: BODNG: BY: KIVM: Z: BODNG: Xüş: KIVM: ZU: BU:SaBIN: aLMaTIN: YİR: SaYU: BaRDıG: KOP: aNDA: aLKıNTıG: aRıLTıG: aNDA: KaLMıŞI: YİR: SaYU: KOP: TORU: ÖLÜ: YORıYUR: eRTiG: TeŊRİ: YaRLıKaDUKIN: ÜÇÜN: ÖZüM: KUTuM: BaR: ÜÇÜN: KaGaN: OLuRTuM: KaGaN: OLuRuP: YOK: ÇIGaYN: BODuNuG: KOP: KUBRaTDıM: ÇIGaYN: BODuNuG: BaY: KILDıM: aZ: BODuNuG: ÖKÜŞ: KILDıM: aZU: BU:sözünü almadın (dinlemedin) yere her (heryere) vardın (gittin). Hep anda (ondan) alkındın (yittin) arıldın (yokoldun) [o] anda kalmışı yere her (heryere) hep torup (aç kalıp) ölüp yürüyor idi[ler]. Tanrı yarlıkadığı (buyurduğu) için, özüm kutum var (olduğu) için, Kağan oturdum. Kağan oturup yok çığany (yoksul) boyları hep kubrattım (toparladım) çıgany boyları bay (zengin) kıldım. Az boyları öküş kıldım. azu (acaba) bu
K15-8SBMDA: igd: BR: GU: türX: bglr: BODN: BUNI: sidH: türX: BODNG: tirp: il: TUTSKHN: BUJA: URTM: YHLP: ölskHn: yme: BUJA: URTM: nH: nH: SBM: rsr: bHgü: TŞKA: URTM: HR: körü: bilH: türX: MTI: BODN: bglr: bödke: kürgme: bglr: gü: YHVÇI: siZ: KHM:SaBıMDA: İGiD: BaR: GU: TÜRK: BeGLeR: BODuN: BUNI: eŞİDiŊ: TÜRK: BODuNuG: TİRiP: İL: TUTSıKıŊıN: BUNDA: URTuM: YaŊıLıP: ÖLSiKiŊiN: YiME: BUNDA: URTuM: NeŊ: NeŊ: SaBıM: eRSeR: BeŊGÜ: TaŞKA: URTuM: aŊaR: KÖRÜ: BİLiŊ: TÜRK: aMTI: BODuN: BeGLeR: BÖDKE: KÖRüGME: BeGLeR: GÜ: YaŊıLTaÇI: SİZ: KaŊıM:sözümde igit (yalan) var mı? Türk beğleri, boyları, bunu işitin: Türk boylarını diriltip (toplayıp) il tutacağını bunda (bu taşta) vurdum (yazdım). Yanılıp öleceğini yine bunda (bu taşta) vurdum (yazdım). Ne[ce] ne[ce] sözüm [var] ise bengü (ebedi) taşa vurdum (yazdım). Onu görüp bilin. Türk'ün şimdi[ki] boyları, beğleri, böyle görüğümdeki (bana bağlı) beğler [olarak] mi yanılacaksınız siz? Kangım (babam)
K15-9KGN: çm: KGN: OLRTqIJA: tört: BOLHDKI: BODNG: BOCe: itms----: tHri: yRLKDq: üçn: üZm: OLRTqmA: tört: BOLHDKI: BODNG: itdm: yRtdM: ----i----: KIvM: mn: türgs: KGNKA: KZmiN: ----: rtiHü: ULG: türün: LI: birtm: türgs: KGN:KaGaN: eÇiM: KaGaN: OLuRTUKINDA: TÖRT: BULuŊDaKI: BODuNıG: BUNÇA: İTMiŞ----: TeŊRİ: YaRLıKaDUK: ÜÇüN: ÖZüM: OLuRTUKuMA: TÖRT: BULuŊDaKI: BODuNıG: İTDiM: YeReTDiM: ----İ----: KILDıM: MeN: TÜRGiŞ: KaGaNKA: KıZıMIN: ----: eRTİŊÜ: ULuG: TÖRÜN: aLI: BİRTiM: TÜRGiŞ: KaGaN:kağan, eçüm (amcam) kağan oturduğunda dört bolungdakı (yandaki) boyları bunca [düzen] etmiş. ---- Tanrı yarlıkadığı (buyurduğu) için özüm oturduğumda dört bolungdakı (yaandaki) boyları [düzen] etdim, yarattım. ----i---- kıldım ben. Türgiş kağanına kızımı ---- ertingü (pek) ulu tören [ile] alı verdim. Türgiş kağanının
K15-10QIZIN: rtiHü: ULG: tüyün: OGLMA: LI: birtm: ----: rtiHü: ULG: tüyün: LI: birtm: Y----t: rtürtm: ----: BŞLGG: yükJrtm: tiZlgg: sükrtm: üZe: tHri: SRA: yr: YRLKDq: üçn:KIZIN: eRTİŊÜ: ULuG: TÖRÜN: OGLıMA: aLI: BİRTiM: ----: eRTİŊÜ: ULuG: TÖRÜN: aLI: BİRTiM: Ya----T: eRTÜRTüM: ----: BaŞLıGıG: YÜKüNTüRTüM: TİZLiGiG: SÖKüRTüM: ÜZE: TeŊRİ: aSRA: YiR: YaRLıKaDUK: ÜÇüN:kızını ertingü (pek) ulu törenle oğluma alı verdim. ---- ertingü ulu törenle alı verdim. Ya---- ----t erdirdim. ---- Başlıyı yükündürdüm, dizliyi çöktürdüm. Üstte [gök] Tanrı altta yer yarlıkadığı (buyurduğu) için
K15-11küZn: kürmdX: qOLKKN: sdmdX: BODNMN: ilgrü: kün: TUGSKHA: birgrü: ----KA: qURGRU: ----: SRIG: LTUNın: ürH: kümşin: QIRGGLG: qUTYin: kinlg: sgtisin: öZlk: Tin: DGRin: KRA: kisin:KÖZüN: KÖRMeDüK: KULKaKıN: eŞiDMeDüK: BODuNuMuN: İLGeRÜ: KÜN: TOGSıKıŊA: BİRiGeRÜ: ----KA: KURıGaRU: ----: SaRIG: aLTUNIN: ÜRüŊ: KÜMüŞİN: KIRGaGLıG: KUTaYIN: KİNLiG: iŞGiTİSİN: ÖZLüK: aTIN: aDGıRIN: KaRA: KİŞİN:gözün görmediği, kulağın işitmediği boylarımı, ileri (doğuda) gün doğusuna, beride (güneyde) ----ka, geride (batıda) ---- Sarı altınını, ürüng (ak) gümüşünü, kırgalı (işlenmiş) kutayını (kumaşını) kinli (ipekli) işgitisini (bezini) özlük (binek) atını, aygırını, kara kişini (samurunu)
K15-12kük: tyHin: türXme: BODNMA: KZGNU: birtm: iti: birtm: ----: BUHSZ: KIVM: ----: ----rti: rklg: ----: Ca: tümn: OGLI: ----YA: Lmn: ----ün: bglrg: BODNJA: ----:KÖK: TeYeŊİN: TÜRÜKüME: BODuNuMA: KaZGaNU: BİRTİM: İTİ: BİRTiM: ----: BUŊSuZ: KILTıM: ----: ----RTİ: eRKLiG: ----: aNÇA: TÜMeN: OGLI: ----YA: aLMıN: ----ÜN: BeGLeRiG: BODuNuNDA: ----:gök teyenini (sincabını) Türk'üme boylarıma kazanı verdim, edi verdim. ---- bungsuz (sıkıntısız) kıldım. ---- ----rdi. Erkli ---- onca tümen (onbinlerce) oğlu ----ya almın[?] ----ün beğleri, boylarına ----
K15-13yme: igdH: mgtmH: TOLGTMH: OLRTM: türX: bglr: türX: BODNM: ----: T: birtm: ----Ü----: MTIKA: TŞG: ----ür----: KZGNms: GIMin: türX: BODN: ----I: BU: KGNHDA: BU: bglrgde: ----: ----: SUBHDA: DRLMSR: türX: BODNJA:YiME: İGiDiŊ: eMGeTMeŊ: TOLGaTMaŊ: OLuRTuM: TÜRK: BeGLeR: TÜRK: BODuNuM: ----: aT: BİRTiM: ----Ü----: aMTIKA: TaŞıG: ----ÜR----: KaZGaNMıŞ: aGIMIN: TÜRK: BODuN: ----I: BU: KaGaNıŊDA: BU: BeGLeRiGDE: ----: ----: SUBuŊDA: aDRıLMaSaR: TÜRK: BODuNuNTA:yine igidip (besleyip) emekletmeden (zorluk çektirmeden) tolgatmadan (incitmeden) oturdum. Türk beğleri, Türk boylarıma ---- at verdim, ----ü---- Şimdiki taşı ----ür---- kazanmış ağımın (yücelten) Türk boyları, ---- bu kağanından, bu beğlerinden, ---- ---- suyundan ayrılmazsan, Türk boylarında
K15-14öZH: dgü: körtçi: sn: bge: kirtçi: sn: BUHSZ: BOVÇI: sn: JA: kisre: TBGÇ: KGJA: bdZçig: qop: klürtm: mnH: SBMN: sIMDI: içrki: bdZçig: ITI: HR: DCG: BRK: YRTdm: için: TŞin: DCG: bdZ: uRTURTM: TŞ: TOQITTM: küHltkİ: SBMN: URTURTM:ÖZüŊ: eDGÜ: KÖRTeÇİ: SeN: eBGE: KİRTeÇİ: SeN: BUŊSuZ: BOLDaÇI: SeN: aNDA: KİSRE: TaBGaÇ: KaGaNDA: BeDiZÇİG: KOP: KeLÜRTüM: MeNiŊ: SaBıMıN: SIMaDI: İÇReKİ: BeDiZÇİG: ITI: aŊaR: aDıNÇıG: BaRK: YaRaTıDıM: İÇİN: TaŞIN: aDıNÇıG: BeDiZ: URTURTuM: TaŞ: TOKITTıM: KÖŊüLKeTİ: SaBıNıM: URTURTuM:özünde iyi[lik] görecek sen Eve girecek sen bungsuz (sıkıntısız) olacak. sen [o] andan kisre (sonra) Tabgaç (Çin) kağanından bezeci (süsleyici) hep getirttim. Benim sözümü sımadı (kırmadı). Içerdeki (kendi) bezecisini idi. (gönderdi) Ona adınçığ (eşsiz) bark (anıt) yaptırttım. İçine dışına adınçığ beze (süs) vurdurttum. Taş dokuttum Gönüldeki sözümü [taşa] vurdurttum.
K15-15ON: q: OGLIHA: TTIHA: tgi: BUNI: körü: bilH: bHgü: TŞ: TqITDM: ----: TqITDM: bitidm: ----: OL: TŞ: BRKin: ----:ON: oK: OGLIŊA: TaTIŊA: TeGİ: BUNI: KÖRÜ: BİLiŊ: BeŊGÜ: TaŞ: TOKITDıM: ----: TOKITDıM: BİTİDiM: ----: OL: TaŞ: BaRKIN: ----:On Ok oğluna, tatına (uzak akrabalar) değin bunu görüp bilin. bengü (ebedi) taş dokuttum. ---- dokuttum. bitidim (yazdırdım) ---- O taş barkını (anıtını) ----
B9-1----üzE----:----ÜZE----:----üstte----
B9-2bilge: KGN: UÇA: BRDI:BİLGE: KaGaN: UÇA: BaRDI:Bilge Kağan uça vardı (öldü)
B9-3YY: BOLSR: üZe: tHri:YaY: BOLSaR: ÜZE: TeŊRİ:yaz olsa, üstte Tanrı
B9-4kübrgsi: trçe: CA: TKI:KöBüRGeSİ: öTeRÇE: aNÇA: TaKI:köbürgesi (davulu) öterce anca dahi
B9-5TGDA: siGUN: tsr: Ca:TaGDA: SIGUN: öTSeR: aNÇA:dağda sığun (geyik) ötse, anca
B9-6SKNUR: mn: KHM: KGN:SaKıNUR: MeN: KaŊıM: KaGaN:sakınırım (düşünürüm) ben kangım (babam) kağan[I]
B9-7TŞin: öZM: KGN:TaŞIN: ÖZüM: KaGaN:taşını özüm kağan ----
B9-8----:----:----
B9-9----:----:----
GB1-1----bilge: KGN: bitgin: YOLG: tign: bitdm: BUCA: BRKG: bdZg: UZG: ----KGN: Tisi: YOLG: tign: mn: Y: RTqI: tört: kün: OLRP: bitidm: bdZtm: YG----:----BİLGE: KaGaN: BİTiGİN: YOLuG: TİGiN: BİTiDiM: BUNÇA: BaRKıG: BeDiZiG: UZuG: ----KaGaN: aTISI: YOLuG: TİGiN: MeN: aY: aRTUKI: TÖRT: KÜN: OLuRuP: BİTİDiM: BeDiZeTiM: YaG----:Bilge---- Kağan'ın bitiğini (yazısını) Yolluğ Tigin bitidim (yazdım) Bunca barkı bezeyi uzu (işlemeyi) Kağan[ın] atısı (yeğeni) Yoluğ Tigin ben [bir] ay, artı dört gün oturup bitidim (yazdım), bezedim (süsledim). Yağ----